W dniu dzisiejszym chciałbym się pochylić nad rodziną szynobusów, które zapoczątkowały ogromną przewagę na tym polu zakładów, które powstały na gruzach ZNTK Bydgoszcz. Chodzi o rodzinę wagonów motorowych 214M, czyli pojazdy SA103, SA106 i SA135.
Mało kto wpadłby na to, że cała rodzina szynobusów będzie wywodzić się z wagonów pasażerskich 120A (popularnych „bonanz”, których jednak w ruchu zostało już bardzo niewiele). A właśnie pierwszy pojazd serii, czyli 214M (oznaczony jako SA106) to właściwie porządna przeróbka tego wagonu. Kolejne modele były już budowane od podstaw jako nowe, ale nadal wykorzystywały rozwiązania tego wagonu.
Wszystkie wagony z rodziny 214M są częściowo niskopodłogowe i mają po dwie pary dwuskrzydłowych drzwi na stronę, przy czym typ 214M i 214Ma (SA106 i SA103) mają po jednej parze drzwi w części wysokopodłogowej i niskopodłogowej. 214Mb (SA135) – niezależnie, czy w wersji Pesy Bydgoszcz, czy ZNTK Mińsk Mazowiecki – obie pary drzwi ma w części niskopodłogowej i przesunięte bliżej środka pojazdu.
Urządzenie wnętrza również zależy od podtypu. Wspólną cechą jest część foteli rozkładanych, miejsca dla wózków inwalidzkich, rampy wjazdowe przy jednym wejściu na stronę (w SA106 i SA103 wejście w części niskopodłogowej) oraz toaleta z zamkniętym obiegiem przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Pojazdy serii 214M (SA106) są wyposażone w najmocniejszy silnik, dlatego mogą ciągnąć wagon doczepny. Nie zapewnia mu jednak ogrzewania, zatem wagon musi mieć własne grzanie (np. Webasto). Województwo kujawsko-pomorskie zamówiło w Bydgoszczy pięć wagonów doczepnych z kabiną sterowniczą oznaczonych fabrycznie 401M (na kolei SA123), działające na zasadzie systemu push-pull, a wyglądem zbliżonych do serii 214M. To wyeliminowało konieczność objeżdżania przez szynobus wagonu doczepnego.
Wersja 214Ma, ze słabszym silnikiem, została oznaczona jako SA103. Dlaczego tak? Otóż w momencie powstawania wagonu 214M, oznaczenie SA103 zarezerwowane było dla pojazdu z rodziny 207M poznańskiego ZNTK, w założeniach albo czteroczłonowego, albo przeznaczonego na trasy górskie. Taki jednak nigdy nie powstał, a po wyczerpaniu numeracji przez szynobusy Regio Tramp (SA105 i SA108), Regiovan (SA107 i SA109) i ściągnięte z Niemiec VT24 (SA110) postanowiono wypełnić tę lukę i w ten sposób pociąg otrzymał oznaczono SA103. Słabszy silnik oznaczał oszczędności na paliwie, ale także gorsze osiągi oraz większe kłopoty na wzniesieniach, a także brak możliwości prowadzenia wagonu doczepnego. Mógł jednak współpracować z innymi pojazdami z rodziny 214M, a także 218M – do trzech pojazdów.
Najbardziej urozmaicone są pojazdy 214Mb, oznaczone jako SA135. Te wyprodukowane w Bydgoszczy mają obły kształt pudła. Te z Mińska Mazowieckiego są kanciaste, a dodatkowo górny reflektor wystaje poza obrys czoła. Różnice są też w układzie wnętrza – pociągi z Bydgoszczy w części wysokopodłogowej mają wszystkie siedzenia skierowane w stronę kabiny maszynisty (poza ostatnim rzędem – ten jest skierowany do środka pociągu, a to dlatego, że oparcia są wbudowane w ścianę kabiny). Niewiele jest też przestrzeni na nogi. Pojazdy z Mińska miały siedzenia ułożone w obu kierunkach, oparciami do siebie. Te pojazdy mają nieco mocniejsze silniki niż SA103, ale w dalszym ciągu słabsze od SA106.
Prototyp pojazdu 214M został zaprezentowany w październiku 2001 roku pod nazwą handlową „Partner” na targach „Trako” w Gdańsku. Później pojazd był prezentowany w różnych miejscach Polski celem dotarcia do jak największej grupy klientów, a w maju 2002 roku na terenie Centrum Naukowo-Technicznego Kolejnictwa przechodził serię testów.
Zagłębiem pojazdów serii podstawowej 214M jest województwo kujawsko-pomorskie. Jeździ tam aż 13 pojazdów SA106 i pięć doczep sterowniczych SA123. Pojazdy te były dostarczane w latach 2002-2007 i początkowo Urząd Marszałkowski dzierżawił je Przewozom Regionalnym, a później firmie Arriva RP, w której barwach kursują do dzisiaj. Obsługują połączenia na liniach bez trakcji elektrycznej, głównie w rejonie Grudziądza, ale także Bydgoszcz – Unisław Pomorski czy Bydgoszcz – Tuchola.
Dużo tego typu pojazdów jeździ także w województwie dolnośląskim, choć gdy w 2005 roku przyjechał tam SA106-011 (pierwszy z nowym czołem) nic na to nie wskazywało. W latach 2009-2011 województwo kupiło jeszcze 9 pojazdów 214Mb, z czego sześć w wersji „Mińsk”. Ogółem w tym województwie użytkowanych jest dziesięć tego typu pojazdów. Spotkać je można na liniach Wałbrzych – Kłodzko, Jelenia Góra – Goerlitz, Legnica – Żagań – Zielona Góra, Legnica – Kamieniec Ząbkowicki, Kłodzko – Kudowa-Zdrój, rzadziej Wrocław – Bielawa, Wrocław – Trzebnica czy reaktywowanej po 20 latach Wrocław – Świdnica Miasto przez Sobótkę. Dawniej kursowały także na trasie Jelenia Góra – Lwówek Śląski – Zebrzydowa, ale ta linia obecnie nie jest używana w ruchu pasażerskim. Początkowo pociągi tej serii były dzierżawione Przewozom Regionalnym, obecnie użytkowane są przez Koleje Dolnośląskie.
Stosunkowo dużo tych pojazdów ma też województwo podkarpackie. I znów początkowo nic na to nie wskazywało, bo w 2004 roku sprowadzono tylko dwa pojazdy 214Ma. Jednak pod koniec 2010 roku park maszyn uzupełniły pojazdy 214Mb w wersji „Mińsk”, a w 2015 zamówiono jeszcze jeden szynobus 214Mb – tym razem w wersji bydgoskiej. Pojazdy te można spotkać na trasach Jasło – Rzeszów, Jasło – Zagórz, Jarosław – Hrebenne, Dębica – Tarnobrzeg, Rzeszów – Horyniec-Zdrój, Rzeszów – Lublin i Rzeszów – Komańcza. Początkowo można też było je spotkać w Ustrzykach Dolnych, ale tu lepiej od samorządu komunikację zorganizował SKPL swoimi motorakami (czeska seria 810).
Dużym użytkownikiem tych pojazdów po 2010 roku stały się też Koleje Mazowieckie. Tutaj do 2015 roku dostarczono siedem szynobusów 214Mb, które zastąpiły w obsłudze wysłużone poniemieckie pojazdy VT627 i VT628.
Pięć pojazdów 214M trafiło na Warmię i Mazury. Kupiono je w latach 2005-2007. Obsługiwały głównie węzeł olsztyński (często z wagonem doczepnym 120A z własnym ogrzewaniem), a także trasę Braniewo – Elbląg. W 2021 roku dwa pojazdy (SA106-007 i 015) odsprzedano Przewozom Regionalnym. Władze województwa zostawiły sobie pojazdy SA106-003, 008 i 009. Obsługują obecnie trasę z Olsztyna na lotnisko Szymany na przemian z SA133.
W województwach lubelskim, opolskim i zachodniopomorskim stacjonują po trzy pojazdy 214Ma. Właścicielami są samorządy, a obsługuje je Polregio.
Własnością bezpośrednią przewoźnika Polregio są cztery takie szynobusy. W 2013 roku dwa pojazdy 214Mb zakupiono z myślą o obsłudze trasy Łódź – Koluszki – Opoczno. Po skasowaniu SN81-006 nie miało bowiem co tam jeździć. Pesa dostarczyła pierwszy szynobus 5 grudnia 2013, tydzień później rozpoczął obsługę trasy Koluszki – Opoczno. Drugi pojazd przyjechał do bazy w Idzikowicach 23 grudnia, a od 3 stycznia 2014 rozpoczął regularne kursowanie.
W maju 2021 roku Przewozy Regionalne odkupiły dwa szynobusy 214M z województwa warmińsko-mazurskiego. Trafiły one na Podlasie, gdzie obsługują trasy z Białegostoku do Walił, Czeremchy, Hajnówki i Suwałk.
Ogółem wyprodukowano 56 sztuk tych pojazdów. Sprawdziły się znakomicie na mało obłożonych liniach, a ich rozwinięciem konstrukcyjnym były dwuczłonowe pojazdy serii 218M. O tych jednak opowiem w innej części.
Na koniec dane techniczne pojazdów z rodziny Pesa 214M:
| Typ | 214M (SA106) 214Ma (SA103) 214Mb (SA135) |
| Producent | Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego Mińsk Mazowiecki |
| Silnik | 214M: – SA106-001: MAN – pozostałe: Iveco 214Ma: MTU 214Mb: MTU |
| Moc znamionowa | 214M: 500 kW 214Ma: 350 kW 214Mb: 390 kW |
| Prędkość konstrukcyjna | 120 km/h |
| Masa służbowa | SA106-001: 52 t pozostałe z rodziny 214M: 62 t |
| Długość | 24,5 m |
| Liczba miejsc siedzących | około 60 |
