Tuż po II Wojnie Światowej polskim kolejom brakowało wówczas (oprócz tego, że tak naprawdę wszystkiego – nie licząc „Kriegslokomotyw” Ty2, których było na pęczki) parowozów do pracy z pociągami pośpiesznymi. Pm36 ostała się tylko jedna (z dwóch w ogóle wyprodukowanych), z Pu29 na trzy zbudowane ostała się jedna, a sprawnych Pt31 po wojnie było tylko dwanaście. Ze względu na dobre oceny tego ostatniego parowozu postanowiono rozwinąć ten sprzęt. W ten sposób powstał projekt pojazdu oznaczonego jako Pt47.
Produkcji podjęły się dwie fabryki – Fablok Chrzanów i HCP Poznań. Fabryka w Chrzanowie skończyła nowy parowóz jako pierwsza i przekazała go do służby w połowie sierpnia 1948 roku. Poznaniacy również zmieścili się w 1948 roku, ale pierwsza „petucha” z HCP została przekazana dopiero w grudniu. W sumie w Chrzanowie zbudowano 120 tych parowozów (numery od 1 do 100 i od 161 do 180), a w Poznaniu 60 (numery 101 do 160). Ostatni parowóz przekazano w styczniu 1952 roku.
Do nowych parowozów początkowo dołączano stare poniemieckie tendry, które dostosowywano do zamkniętej budki maszynisty. Zostały one oznaczone serią 34D48, wykonano ich 91. W 1949 roku wrocławski Pafawag wykonał nowy tender o większej pojemności niż poniemieckie. Oznaczono je serią 33D48, we Wrocławiu zbudowano takich 89. Tendry z Pafawagu w latach 70-tych zmodernizowano – dostały zupełnie nowe, wzmocnione wózki z łożyskami tocznymi. Wówczas zmieniono ich serię na 33D74. Niektóre Pt47 dostawały także tendry beczkowe, jednak powodowały one złe właściwości trakcyjne przy prędkościach powyżej 80 km/h.
Pierwsze parowozy tej serii miały kiepsko wykonane koła zestawów napędowych. Powodowało to ich pękanie, co unieruchomiło część maszyn na dłuższy okres. Problem pękających kół w późniejszych seriach nie powtórzył się.
Aby nieco ułatwić obsłudze parowozu pracę, w około 2/3 wszystkich Pt47 zainstalowano mechaniczne podajniki węgla (stokery). Dzięki temu palacz nie musiał się „namachać” szuflą, aby dorzucić węgla pod palenisko.
Pt47 na początku przekazano do lokomotywowni Łódź Kaliska, Poznań Główny i Wrocław Główny. Później można je było spotkać praktycznie w całym kraju. Parowozy te obsługiwały ciężki ruch pasażerski na wszystkich głównych liniach. Sporadycznie można je było również spotkać z lokalnymi pociągami osobowymi oraz w ruchu towarowym. W użyciu pozostały aż do lat 80-tych XX wieku.
Dziś jedyny sprawny egzemplarz w Polsce – Pt47-65 – stacjonuje w parowozowni Wolsztyn. W latach 2012-2016 podczas naprawy głównej w Chabówce otrzymał zmodernizowany tender 33D74-42. Drugą sprawną lokomotywą jest Pt47-138. Ta jednak stacjonuje w Wiedniu i ma austriackie oznaczenie 919.138. Zewnętrznie jest częściowo upodobniona do Pt31.
Samych parowozów tej serii zachowało się jednak więcej. Pomnikami techniki są:
– Pt47-1 (lokomotywownia Łódź Olechów)
– Pt47-13 (stacja Skarżysko-Kamienna)
– Pt47-14 (stacja Stargard)
– Pt47-20 (lokomotywownia Wrocław Główny – z fałszywym numerem 94)
– Pt47-121 (lokomotywownia Kostrzyn)
– Pt47-157 (lokomotywownia Lublin).
Eksponatami są:
– Pt47-28 w Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
– Pt47-50 w skansenie TZKiOS w Pyskowicach
– Pt47-93 w skansenie w Zduńskiej Woli Karsznice
– Pt47-104 na Stacji Muzeum w Warszawie
– Pt47-106 w parowozowni w Wolsztynie
– Pt47-152 w skansenie w Chabówce
– Pt47-171 w skansenie w Kościerzynie (z błędnym numerem 100).
Ponadto uchowały się jeszcze dwie takie lokomotywy – o numerach 112 (w parowozowni Wolsztyn) i 155 (w muzeum w Jaworzynie Śląskiej), ale ich stan techniczny klasyfikuje je jako wraki.
Pt47 były parowozami do połączeń dalekobieżnych. Na linie lokalne, na które czasami też jeździły, potrzebny był jednak inny sprzęt. Coś, co mogłoby zastąpić wysłużone parowozy OKl27. W Chrzanowie i Poznaniu nie próżnowano i już niebawem światło dzienne ujrzał nowy parowóz, nadający się właśnie do takich połączeń. O jaki chodzi? Dowiecie się w następnym odcinku.
Na koniec nieco danych technicznych:
Typ: Pt47
Producent:
Fablok Chrzanów
HCP Poznań
Moc znamionowa: 1200 kW
Prędkość konstrukcyjna: 110 km/h
Tender:
34D48
33D48
33D74
Masa pustego parowozu: 97 t
Masa służbowa: 103 t
