Dziś chciałbym powiedzieć nieco o serii pojazdów spalinowych Pesy, pierwotnie przeznaczonych na eksport, ale w końcu eksploatowanych również w Polsce. Chodzi o rodzinę Link, produkowanej w zakładach w Bydgoszczy.
Tło powstania Linków
Rodzina tych szynobusów zaczęła powstawać w roku 2011. W pierwszej kolejności Linki miały trafić na eksport, w następnej do eksploatacji krajowej.
Cechy charakterystyczne
Linki to jednoprzestrzenne szynobusy. Najbardziej rozpowszechniona jest wersja dwuczłonowa (223M), choć na testy zbudowano także pociąg pojedynczy, jak i trójczłonowy. Pojazdy te mogą współpracować ze sobą w trakcji wielokrotnej do trzech pojazdów, również ze starszymi pojazdami Pesy (214M, 218M i 219M) – pod warunkiem że tamte będą wyposażone w sprzęg automatyczny, zastosowany w Linkach.
Wnętrze jest częściowo niskopodłogowe. W tej części jest wjazd przez rampę i miejsca dla wózków inwalidzkich oraz toaleta dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych z rozkładanym przewijakiem dla niemowląt. Reszta wyposażenia (klimatyzacja, gniazdka elektryczne, Wi-fi) jest dostosowywana do potrzeb zamawiającego.
Występowanie
Niemcy, Czechy i Ghana(!) – wjazd z problemami
Linki dość szybko pojawiły się w Czechach, ale w Niemczech – pomimo zamówienia w 2012 ogromnej ilości pociągów, bo aż 470 jednostek przez Deutsche Bahn – dopuszczenie do ruchu otrzymały dopiero w 2018 roku. Przez to trzy lata wcześniej anulowano przetarg dla innego niemieckiego przewoźnika – Regentalbahn. Koniec końców w Czechach jeździ 30 tych jednostek (było 31 – jedna brała udział w katastrofie w Milavčach i została tak mocno zniszczona, że została „dawcą części”), zaś w Niemczech – 83 sztuki (z czego 49 to niedostępne na krajowym rynku zestawy trójczłonowe). Do Ghany pojechała zaś jedna sztuka (w 2024 roku), choć w sumie bydgoski zakład dostarczył do Afryki dwa pociągi (drugi jest na platformie Regio160).
Zachodniopomorskie – prezent Mikołajkowy
W 2012 roku dwa egzemplarze Linków zamówiło województwo zachodniopomorskie. Zostały oznaczone serią SA139. Pierwszy przyjechał 5 grudnia, więc niejako był to „prezent Mikołajkowy” dla województwa, bowiem następnego dnia został zaprezentowany na stacji Szczecin Główny. Pojazd skierowano na trasę Szczecin – Kołobrzeg. Drugi Link miał zostać dostarczony do 5 grudnia 2013, ale zakład wyrobił się wcześniej i prezentacji dokonano już 8 sierpnia. Linki tym razem pojechały do Kołobrzegu w trakcji podwójnej. Umowa zakładała, że pojazdy do 2014 roku dostaną homologację do jazdy po sieci Deutsche Bahn, jednak przez zmiany w przepisach po stronie niemieckiej Pesa musiała zaczynać procedurę od nowa. Obecnie Linki można spotkać na wszystkich trasach bez elektryfikacji w województwie zachodniopomorskim, a czasem również zapędza się do województwa pomorskiego (gdy obsługuje połączenia na trasie Darłowo – Sławno – Słupsk).
Lubuskie – przed czasem, ale bez niemieckiej homologacji
Województwo Lubuskie zamówiło cztery Linki. Umowa została podpisana 15 marca 2013 roku. Pojazdy miały uzyskać niemiecką homologację do końca 2015 roku, gdyż miały obsługiwać połączenia z Krzyża do Berlina i z Zielonej Góry do Frankfurtu nad Odrą. Wszystkie pociągi przyjechały na teren województwa przed czasem (wymóg umowy był do 13 grudnia, tymczasem pierwszy pociąg dotarł jeszcze w październiku). Okazało się jednak, że przez zmiany w niemieckich przepisach uzyskanie homologacji na sieć Deutsche Bahn jest niemożliwe, w związku z czym Urząd Marszałkowski zaczął naliczać kary umowne (o tyle nieuzasadnione z punktu widzenia laika, że brak możliwości uzyskania homologacji nie wynikał ze złej woli Pesy). Ponieważ producent odmówił zapłaty naliczonych w sumie 19 milionów złotych kary, sprawa trafiła do sądu. W tej sytuacji w ramach ugody sądowej z 2 października 2017 roku producent zobowiązał się dostarczyć jeszcze dwa linki, już z homologacją niemiecką. Pociągi były gotowe pod koniec września 2019, a do eksploatacji weszły na początku października.
Wielkopolskie – „nie chcemy kupić, tylko wydzierżawić” (a i tak kupili)
„Przeboje” z Linkami były także w Wielkopolsce, ale z innego powodu. W przetargach województwo nie chciało zakupić taboru, a jedynie go wydzierżawić. Takowy Pesa wygrała w 2014 roku i między marcem a sierpniem 2015 dostarczyła cztery pociągi, pierwotnie przeznaczone dla Regentalbahn. Gdy kończyła się dzierżawa, województwo postanowiło rozpisać przetarg na 4-miesięczną dzierżawę trzech pojazdów. Więc Pesa, która i ten przetarg wygrała, zostawiła trzy z czterech jednostek w Wielkopolsce. Umowę podpisano w marcu 2017, a w październiku tego samego roku województwo wreszcie odkupiło dwa Linki od Pesy. Po stracie jednego SA132 w 2021 Urząd Marszałkowski kupił jeszcze jeden używany wcześniej szynobus tego typu. Wszystkie poruszające się w tym województwie Linki są użytkowane przez Koleje Wielkopolskie.
Dolnośląskie – zamiast do Niemiec, poszły na Dolny Śląsk
Na Dolny Śląsk również trafiły cztery Linki. Te także były przeznaczone dla Regentalbahn. Pojazdy zamówiono we wrześniu 2015, a dostarczono je w październiku tego samego roku. W 2017 roku z powodu braków taborowych wypożyczono z Pesy jeszcze jednego Linka.
Polregio – pięć „nówek” i trzy „używki”
Polregio samo kupiło w 2017 roku trzy Linki z opcją rozszerzenia umowy o kolejne dwa. Skorzystano z tej opcji i w połowie czerwca tego samego roku Pesa dostarczyła wszystkie pięć pociągów. Trzy zaczęły jeździć w województwie pomorskim na węźle chojnickim, zastępując wysłużone pojazdy rodziny 207M. Jeden Link trafił na Warmię, a ostatni zaczął jeździć w województwie łódzkim. Jeszcze jednego Linka Polregio wypożyczyło w 2018 roku, dwa lata później odkupując go od producenta. Na czas wypożyczenia jeździł w województwie zachodniopomorskim, po odkupieniu został przebazowany do Chojnic. Zaś pod koniec 2021 roku przewoźnik odkupił z województwa zachodniopomorskiego Linki SA139-001 i 002.
Szykowany następca?
Link okazał się całkiem dobrym pociągiem, choć początkowo borykał się z problemami natury technicznej (przez co był pogardliwie przezywany „Dreamliner”. Pesa jednak już szykuje jego następce. Kiedy zostanie zaprezentowany? Trudno powiedzieć. Wiadomo na pewno, że pierwsze zamówienie przyszło z Czech.
Dane techniczne
| Typ | 223M |
| Nazwa handlowa | Link |
| Producent | Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz S.A. |
| Silniki | 2 x MTU 6H1800 Power Pack |
| Moc znamionowa | 2 x 390 kW |
| Prędkość konstrukcyjna | 140 km/h |
| Maksymalna prędkość eksploatacyjna | Polska: 120 km/h Niemcy: 140 km/h |
| Masa służbowa | 84,5 – 89 t |
| Długość | 43,75 m |
| Szerokość | 2,9 m |
| Wysokość | 4,185 m |
| Liczba miejsc siedzących | 100-150 (zależnie od zamawiającego) |
| Liczba miejsc ogółem | 250 |
Zobacz też
Linki mogą współpracować ze starszymi pociągami, ale technicznie tylko pierwsze 12 sztuk jednostek 219M Atribo jest w stanie podłączyć się pod 223M, gdyż te pociągi mają sprzęg automatyczny (pozostałe mają sprzęgi śrubowe). Zapraszamy do zapoznania się z artykułami o trójczłonowych pociągach, które – oprócz Polski – spotkamy także we Włoszech.
