Dzisiaj chciałbym przedstawić Wam linię prowadzącą z Polski Centralnej na Kujawy. Chodzi o linię nr 33, odchodzącej w Kutnie od „trójki” i niesławnej „osiemnastki” na północ – w kierunku Płocka, Sierpca i Rypina do Brodnicy.
Historia linii
Pierwsze przymiarki
Plany tej linii sięgały czasów Kraju Nadwiślańskiego (jak po 1863 roku określało się Kongresówkę). Ze względów strategicznych na lewym brzegu Wisły kolei nie budowano. Niemniej pierwsze plany dotyczące połączenia kolejowego w kierunku Płocka pojawiły się już w roku 1888. Żaden nie został zrealizowany. Kolejne pomysły – już z konkretnym planem realizacyjnym – pojawiły się w roku 1911. Wówczas to budowy torowiska chciało podjąć się Towarzystwo Budowy i Eksploatacji Kolei w Królestwie Polskim. Ale i wtedy nic nie zrobiono, choć opracowano dwa warianty budowy – na torach wąskich lub szerokich. Kolejna próba – już w czasie I Wojny Światowej – została podjęta przez Polską Radę Ekonomiczną i Rozrachunkową w Piotrogrodzie (dzisiejszy Petersburg). Plan linii był zbliżony do przebiegu obecnie istniejącego, ale z budowy w czasie wojny nic nie wyszło.
Pierwsze konkrety
Część na południe od Wisły
Prace budowlane ruszyły dopiero po odzyskaniu niepodległości przez Polskę. Wiosną 1920 roku Warszawska Dyrekcja Kolei Państwowych przystąpiła do realizacji linii jako szlaku jednotorowego zaczynającego się na stacji Kutno. Później prace przejęła Dyrekcja Budowy Kolei Państwowych z siedzibą w Warszawie. Na podstawie Dekretu Naczelnika Państwa z 1 czerwca 1920 roku, rozpoczęto wywłaszczenia gruntów pod budowę odcinka Kutno – Płock. Konkurs na wykonanie linii wygrało poznańskie Towarzystwo Robót Inżynierskich. Zamierzano uporać się z budową do końca roku 1921, ale zaraz po rozpoczęciu prac musiano zatrzymać wszystkie roboty – na przeszkodzie wykonania linii stanęła wojna Polsko – Bolszewicka. Mimo to działający pod egidą poznańskiej firmy robotnicy znacząco przyspieszyli w 1921, tak że prace wykonano zgodnie z założeniami.
Pierwsze odcinki nowej linii otwarto już w 1922 roku. Na zasadzie obsługi tymczasowej pierwsze pociągi towarowe pojechały odcinkiem Kutno – Strzelce już 15 stycznia. Z nowej linii korzystała głównie oddalona o 3 km od stacji cukrownia.
W maju 1922 tor doprowadzono do stacji Sierakówek. W październiku tego samego roku ukończono budowę torów do Gostynina, wzięto się też za prace budowlane w Radziwiu (dziś część Płocka).
Kolejne odcinki oddawano w roku 1923 – gdy do Gostynina zaczęto prowadzić ruch towarowy (styczeń), budowano kolejne torowisko do Łącka, oddane do użytku w maju tego roku. Do Radziwia pociągi po raz pierwszy pojechały w grudniu 1923.
Warszawska DKP przejęła linię 17 października 1924. Oficjale jej otwarcie nastąpiło tydzień później – 24 października. Wtedy jeszcze nie było mostu przez Wisłę, więc pociągi kończyły bieg w Radziwiu – wówczas przedmieściu Płocka.
Część na północ od Wisły
Linię z centrum Płocka w kierunku Sierpca zaczęto budować na podstawie dekretu z 1919 roku. Wojna Polsko – Bolszewicka przerwała prace. W efekcie roboty ziemne od Płocka w kierunku Sierpca zostały ukończone dopiero w roku 1931. Nowy odcinek otwarto w listopadzie 1934. Jednocześnie rozpoczęto prace dalej w kierunku Brodnicy i w 1937 roku (konkretnie 25 września) otwarto odcinek Sierpc – Brodnica.
Most na Wiśle dwakroć zburzony
Do momentu wybudowania przeprawy przez Wisłę nie było możliwości przejechania z Radziwia do centrum Płocka. Biorąc pod uwagę, że potrzebne było aż 9 przęseł, nie można się dziwić, że most łączący obie części późniejszej linii 33 oddano do użytku dopiero w grudniu 1938 roku. I posłużył bardzo niedługo – zniszczono go podczas Kampanii Wrześniowej w 1939 roku. Wojska Niemieckie odbudowały przeprawę w 1943 roku, ale dwa lata później Wehrmacht sam ją zniszczył, wycofując się z Płocka przed nadciągającą Armią Czerwoną.
Linia znów była podzielona i trwało to jeszcze przez 5 lat po wojnie. Dopiero w 1950 roku przeprawa została odbudowana i od tego czasu linia jest używana w całości.
Drugi tor – w jednym miejscu
Rozwój rafinerii w Płocku, a co za tym idzie – przemysłu petrochemicznego w tym rejonie doprowadził do znacznego obciążenia linii pociągami towarowymi. W związku z tym w 1977 roku dobudowano na osobnym nasypie drugi tor pomiędzy Łąckiem a Płockiem Radziwie. To zwiększyło nieco przepustowość linii.
Częściowa elektryfikacja
W 1980 roku zelektryfikowano pierwszy, bardzo krótki odcinek tej linii – pomiędzy Kutnem a stacją Kutno Azory. Odcinek z Azorów do Płocka dostał sieć trakcyjną trzy lata później. Reszta trasy nie ma elektryfikacji.
Wypadek na rozmiękczonym nasypie (1982)
W styczniu 1982 roku na tej linii doszło do wypadku. Wskutek zatoru lodowego Wisła podniosła się i zalała sporą część lewobrzeżnego Płocka. Ucierpiał także nasyp kolejowy przed Radziwiem. 9 stycznia około godziny 17:50 przejeżdżał po nim planowy pociąg relacji Brodnica – Kutno. Za mostem nad Wisłą skład wjechał na rozmiękczony wodą nasyp. Wskutek czego przechylił się i zawisł kołami do góry kilkanaście metrów nad zalaną częścią Radziwia. Pasażerowie bardzo ostrożnie zaczęli wysuwać się z wagonów na rozmiękczony nasyp. Z pomocą pośpieszyli umacniający wał żołnierze, rannych opatrywał jadący tym pociągiem lekarz. Około 18:20 przyjechały karetki pogotowia. W wyniku tego zdarzenia rannych zostało 115 osób, w tym dwie ciężko. 60 zabrano do miejscowego szpitala, reszta po opatrzeniu udała się do swoich domów. Ciężko ranni zostali maszynista z Sierpca i pasażerka z Łodzi. Mężczyzna miał zmiażdżoną stopę oraz otwarte złamanie kości podudzia z dużym jej ubytkiem. W efekcie został inwalidą. Kobieta zaś połamała kręgosłup, przez co nigdy już nie wstała z wózka inwalidzkiego. Nasyp został naprawiony dopiero w marcu 1982, gdy zator lodowy został ostatecznie rozbity przez lodołamacze i woda opadła. Ruch przywrócono 13 marca, po pozytywnym przejściu próby obciążeniowej.
Linia w ruinie
W latach 90-tych XX wieku linia popadała w ruinę. Do tego stopnia, że ostatni pociąg pasażerski odcinkiem Płock – Sierpc przejechał w 1996 roku, a z Sierpca do Brodnicy – 4 lata później. Północna część linii od tego momentu była używana jedynie w ruchu towarowym.
Jakie pociągi spotkamy na linii?
Taki stan rzeczy utrzymał się do roku 2007, kiedy to Koleje Mazowieckie uruchomiły 5 par pociągów między Kutnem i Sierpcem oraz jedną parę „Mazovia” relacji Płock – Warszawa Wschodnia – Płock. Natomiast z Sierpca do Brodnicy pociągi pasażerskie wróciły dopiero wraz z rozkładem 2021/2022, gdy to zaczął kursować pociąg „Flisak” relacji Gdynia Główna – Katowice. Tym odcinkiem linii nr 33 nie jeździ żaden inny pociąg pasażerski. Znacznie lepiej wygląda rozkład jazdy pomiędzy Sierpcem a Kutnem – Koleje Mazowieckie uruchamiają 11 par pociągów (z czego jeden jest do Warszawy Wschodniej a dwa do Warszawy Głównej). Ponadto oprócz „Flisaka” PKP Intercity uruchamia pociąg „Chemik” z Płocka do Katowic. Resztę przepustowości zajmują pociągi towarowe, głównie z produktami płockiej rafinerii.
Alternatywa dla „osiemnastki”
Linia ma także potencjał na alternatywę dla dwutorowej „osiemnastki”, również zaczynającej się w Kutnie. Wykorzystywane jest to na razie tylko przez jeden pociąg. Może w przyszłości potencjał linii 33 będzie lepiej wykorzystany.
Dane techniczne
| Oznaczenie w tabeli D29 | 33 |
| Zarządca infrastruktury | PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. |
| Długość | 142,847 km |
| Rozstaw szyn | 1435 mm |
| Sieć trakcyjna | 3 kV DC na odcinku Kutno – Płock Trzepowo brak na odcinku Płock Trzepowo – Brodnica |
| Prędkość maksymalna | 100 km/h |
Zobacz też
Linia kolejowa nr 33, oprócz linii nr 27 krzyżującą się z opisywaną dziś linią w Sierpcu, stanowi alternatywę dla wychodzącej z Kutna i owianej złą sławą linii nr 18. Zapraszamy do zapoznania się także z tymi artykułami.
