Rozpoczynając serię artykułów o liniach komunikacyjnych we Wrocławiu chciałbym zacząć od linii tramwajowych. Wśród tych zaś na początek pójdzie ta, która przez całe lata jeździła jako okrężna, ale obecnie została ograniczona do kursów weekendowych i dodatkowo częściowo straciła swój okrężny charakter. Mowa o linii nr 0 (dawniej 0z i 0w, później 0L i 0P).
Nie pierwsza w mieście…
Wbrew numeracji linia ta wcale nie jest pierwszą, która ruszyła po wojnie. Ba – gdy Wrocław był pod niemieckim panowaniem, „zerówka” w ogóle nie istniała. Linia okólna po raz pierwszy na wrocławskie torowiska wyjechała w 1948 roku, gdy po Wrocławiu kursowało już 14 (a może nawet 15) innych linii. Pierwsza znana mi trasa pochodzi z roku 1956 i wyglądała następująco:
| 0z | PLAC WRÓBLEWSKIEGO – Kujawska – al. Słowackiego (dziś ten fragment wpisany jest w Plac Społeczny) – Plac Grunwaldzki – Piastowska – Nowowiejska – Stalina (dziś Jedności Narodowej) – Słowiańska – Plac Trzebnicki (dziś węzeł Dworzec Nadodrze) – Plac Marksa (dziś Plac Staszica) – Pomorska – Kiełbaśnicza (dziś torowiska tam nie ma) – Plac Solny (dziś torowiska tam nie ma) – Plac Bohaterów Getta – Nowotki (dziś Krupnicza) – Sądowa – Plac PKWN (dziś Plac Legionów) – Świerczewskiego (dziś Piłsudskiego) – Pułaskiego – PLAC WRÓBLEWSKIEGO |
| 0w | PLAC WRÓBLEWSKIEGO – Pułaskiego – Świerczewskiego – Plac PKWN – Sądowa – Nowotki – Plac Bohaterów Getta – Rynek – Pomorska – Plac Marksa – Plac Trzebnicki – Słowiańska – Stalina – Nowowiejska – Piastowska – Plac Grunwaldzki – Aleja Słowackiego – Kujawska – PLAC WRÓBLEWSKIEGO |
Dodajmy, że to były czasy, gdy podstawą transportu w mieście były właśnie tramwaje, choć wagony czasami pochodziły jeszcze z czasów Republiki Weimarskiej (mowa rzecz jasna o LH Standard, choć w tamtym czasie zaczęły już wchodzić wagony N produkcji Konstal Chorzów).
Wyjazd z Rynku i początek na Staszica
Zbudowanie nowego torowiska na ulicach Kazimierza Wielkiego i Nowy Świat oraz likwidacja torowisk w rejonie Rynku skorygowało trasę „zerówki” w tamtym rejonie. Wówczas na linii zaczęły się pojawiać sprowadzane do Wrocławia wagony 4N oraz pierwsze zestawy 102N i 102Na. Stare Standardy zaś coraz częściej ciągnęły za sobą doczepy ND.
Przed 1983 rokiem zmieniono miejsce krańcówki linii 0 – zamiast na Placu Wróblewskiego, tramwaje miały postój na dawnym Placu Marksa, już wówczas nazwany Placem Staszica. Wtedy coraz częściej na tą linię wyjeżdżały najnowsze wagony z chorzowskiego Konstalu – 105N i 105Na.
Rozkopany Wrocław i start z Nadodrza
Taki stan rzeczy utrzymał się do około roku 2006, gdy to do naprawy poszło jednocześnie kilkanaście miejsc we Wrocławiu – m.in. Plac Grunwaldzki i węzeł autobusowo-tramwajowy przy dworcu Nadodrze, w pobliżu wyjazdu z zajezdni III „Ołbin” (połączonej w 2014 roku z zajezdnią II „Słowiańska”). W czasie tych remontów zastępowała ją na dużej części trasy zastępcza linia 70. Po zakończeniu prac nowym punktem początkowym stał się przystanek „Dworzec Nadodrze” (znajdujący się jednak na łącznicy z Placem Staszica, czyli poza węzłem – po to, by oczekujące na odjazd tramwaje linii 0 nie blokowały przejazdu), ale trasa pozostała właściwie bez zmian.
Likwidacja i powrót
Linia w tym kształcie funkcjonowała do 2020 roku – wówczas została zawieszona. Formalnie zlikwidowano ją trzy lata później. Przyczyną była bardzo niska frekwencja pasażerów w tramwajach jeżdżących na tej linii – na raptem 25% trasy napełnienie tramwajów można było ocenić jako „średnie”, w pozostałej części tramwaj właściwie woził powietrze. Po naciskach mieszkańców i w ramach uszanowania tradycji zakorzenionej w mieście, linia 0 – w zupełnie innej formie – wróciła na wrocławskie torowiska 30 listopada 2024 roku. Jej obecna trasa wygląda następująco:
ZOO – Wróblewskiego – Most Zwierzyniecki – Curie-Skłodowskiej – Rondo Reagana – Plac Grunwaldzki – Most Grunwaldzki – Plac Społeczny – Plac Wróblewskiego – Pułaskiego – Małachowskiego – Piłsudskiego – DWORZEC GŁÓWNY PKP – Piłsudskiego – Świdnicka – Plac Teatralny – Widok – Szewska – Grodzka – Most Uniwersytecki – Drobnera – pl. Bema – Sienkiewicza – kard. Wyszyńskiego – Szczytnicka – Rondo Reagana – Curie-Skłodowskiej – Most Zwierzyniecki – Wróblewskiego – ZOO
Póki co jednak węzeł na Drobnera jest w przebudowie, a tramwaje od Placu Teatralnego kursują objazdem przez Plac Dominikański, Most Piaskowy i Mosty Młyńskie. Linię w całości obsługuje tabor niskopodłogowy z ZET I „Gaj” w soboty, niedziele i święta w godzinach 12:00 – 21:00.
Mimo marnej frekwencji…
Pomimo że linia nr 0 nie była pierwszą w mieście, od 1948 roku zdążyła się na tyle zakorzenić w historii Wrocławia, że po dostosowaniu jej do obecnych realiów magistrat – mimo marnej frekwencji – zdecydował się na jej przywrócenie. Oby już nie zniknęła…
Zobacz też
Zaraz po powstaniu linię 0 obsługiwały ją tramwaje LH Standard, których we Wrocławiu jest kilka. Jednego z nich – „Juliusza” – niedawno opisaliśmy na łamach HTP, w przygotowaniu są także materiały o kolejnych zachowanych wagonach tego typu. Zapraszamy do zapoznania się z materiałami i nich.
