EP03: Szwedzki dar dla polskiej kolei

Historia polskiej kolei według Marcina Czecha, odc. 78

Jesteśmy nadal tuż po wojnie, gdy zniszczony krajowy przemysł nie był dość wydolny, by samodzielnie zbudować elektrowozy dla Warszawskiego Węzła Kolejowego. Ponieważ wojnę przetrwał tylko jeden elektrowóz EL.100, już od 1946 roku negocjowano ze szwedzką firmą ASEA dostawę lokomotyw elektrycznych i EZT. Jednym z efektów było zbudowanie ośmiu elektrowozów dla WWK.

Lokomotywy, zbudowane i dostarczone w 1951 roku, początkowo oznaczono serią E150, ale jeszcze w tym samym roku otrzymały nowe oznaczenie – E03. W 1959 roku, po kolejnej zmianie, ostatecznie otrzymały oznaczenie EP03.

Cechą charakterystyczną szwedzkiej lokomotywy były zderzaki umocowane na czołownicach wózków (tak samo miały EL.100 i EL.200) oraz 60-milimetrowy luz wzdłużny na czopach skrętu (w efekcie najpierw ruszały wózki, a potem pudło). Elektrowozy te mogły prowadzić składy o masie do 550 ton.
Na początku eksploatacji szwedzkie elektrowozy obsługiwały połączenia na WWK, później pracowały z pociągami pasażerskimi na trasie Warszawa – Skierniewice. Po sprowadzeniu elektrowozów z NRD zostały przebazowane do elektrowozowni Łódź Olechów. Najpierw obsługiwały pociągi lokalne, później podmiejskie. W 1970 zostały wycofane z użycia. EP03-06 skreślono w 1971 roku, pozostałe – w 1974.

Dwa elektrowozy zachowały się do dziś. EP03-01 od początku była zarezerwowana dla Muzeum Kolejnictwa w Warszawie. Ale podobnie jak EP02-02 gniła na żeberku stacji Warszawa Odolany. W 1992 roku przekazano ją do Chabówki, gdzie została odświeżona. W 1997 roku ZNTK Mińsk Mazowiecki, z użyciem części z ET22 i EN57, przywrócił ją do ruchu. Należy do Skansenu w Chabówce, ale obecnie oczekuje naprawy okresowej na terenie lokomotywowni Czechowice – Dziedzice.
Drugiej zachowanej „szwedki” – EP03-08 – do ruchu nie przywrócono. Stacjonuje w parowozowni Skiernkewice jako eksponat. Oczekuje na renowację.

Szwedzkie lokomotywy długo nie posłużyły, ale odegrały rolę w przywróceniu trakcji elektrycznej na WWK, a potem w jej rozwinięciu.

Na koniec dane techniczne szwedzkiego elektrowozu:
Typ: E150
Producent: ASEA
Rok produkcji: 1951
Silniki:4xLIB 117
Moc ciągła: 1620 kW
Moc godzinna: 1800 kW
Prędkość konstrukcyjna: 100 km/h
Masa służbowa: 81,2 t
Długość: 14,17 m
Szerokość: 3,05 m

O autorze

Urodzony w Jeleniej Górze, obecnie mieszkający na Pomorzu. Komunikacją miejską interesuję się od wczesnego dzieciństwa, ale moim "konikiem" są pociągi i mojego autorstwa najczęściej będą artykuły związane z żelaznymi drogami i taborem tam kursującym.