Dzisiaj chciałbym opisać linię, która zazwyczaj nie generuje jakichś wielkich potoków podróżnych (choć należy ją zaliczyć do linii o średnim potoku), ale we Wszystkich Świętych jest jedną z najbardziej obleganych w mieście – a to dlatego, że mija dwa cmentarze. Mowa o „dwunastce”.
Linia po raz pierwszy pojawiła się w I kwartale 1979 roku. Zaczynała na Moniuszki przy kościele pw. św. Wojciecha (pętla jest tam do dziś, tylko że zamiast autobusów – parkują tam samochody). Następnie jechała ulicami Ogińskiego, Różyckiego, Flisaków, Drzymały, Osiedlem Robotniczym, Podwalem, Placem Stalingradu (dziś Plac kard. Wyszyńskiego), Placem Bieruta (dziś Plac Niepodległości), 15-go Grudnia (dziś Bankowa), Matejki (powrót Świerczewskiego – dziś Sudecka), Wojska Polskiego (tylko koło Teatru) i przez Świerczewskiego, i Staffa na Nowowiejską.
Pierwsza zmiana na trasie dokonała się w marcu 1983 roku. Wówczas linię poprowadzono na Zabobrzu II większą pętlą: Ogińskiego – Bacewicz – Moniuszki – Ogińskiego. Zaś w czerwcu tego samego roku linia została przedłużona z pętli na Nowowiejskiej z powrotem przez Staffa na Świerczewskiego – tym razem pod bramę znajdującej się tam jednostki wojskowej.
W lutym 1984 roku linię znów skrócono na Nowowiejską. Do jednostki wojskowej zaczęła dojeżdżać inna linia: ZC, przemianowana później na CZ.
Kolejna zmiana miała miejsce w 1985 roku. Trasę wydłużono z jednej strony do rozbudowującego się osiedla Czarne, a konkretniej – na jego wschodnią stronę, przy skrzyżowaniu Świerczewskiego z Czarnoleską. Ponadto niektóre kursy z Zabobrza zostały skierowane przez Różyckiego, Trasę XXXV-lecia PRL (dziś Aleja Jana Pawła II) i Grunwaldzką do koszar Wojskowej Oficerskiej Szkoły Radiotechnicznej na Podchorążych. W ten sposób „dwunastką” można było dojechać do obu jednostek wojskowych na terenie Jeleniej Góry. Zaś w 1986 roku sprawę jeszcze uproszczono – autobus jadąc na Podchorążych przestał krążyć od Bacewicz przez Moniuszki, Ogińskiego i Różyckiego, tylko wjeżdżał od razu na Trasę XXXV-lecia i tak podjeżdżał pod WOSR.
W 1990 roku „dwunastce” dołożono przejazd przez pętlę Kiepury. W 1998 roku „dwunastka” dostała nowy przystanek – „Kiepury 15”, naprzeciwko odjazdowego dla innych linii jeżdżących z tej ulicy. Wówczas też „dwunastka” zaczęła krążyć przez Kiepury i Sygietyńskiego – tak samo jak „szóstka”. Dodatkowy słupek na Kiepury miał służyć temu, by linia – zajeżdżając od strony WOSR-u – nie musiała okrążać pętli na Kiepury. Z drugiej strony konieczny był wjazd na parking, gdy autobus kończył trasę właśnie przy przystanku „Kiepury 15”, gdy jechał z Czarnoleskiej bądź Nowowiejskiej. A więc i tak okrążanie pętli, choć tylko połowiczne.
Od 2014 roku „dwunastka” przez jakiś czas nie miała kursów na trasie Czarnoleska – Kiepury. Wszystkie były wydłużone na Podchorążych. Nie ma również kursów kończących trasę na Nowowiejskiej. Co nie znaczy, że linia ta całkowicie została wyrzucona z ulic Staffa i Nowowiejskiej – przejeżdża tamtędy, ale nie kończy tam już trasy. Obecnie również z powrotem pojawiły się wariantowe kursy kończące trasę na Kiepury.
Na dziś przebieg „dwunastki” jest następujący:
Sudecka (pętla KALINOWA (kiedyś Czarnoleska)) – (Staffa – Nowowiejska – Staffa) – Sudecka – Wojska Polskiego – Wincentego Pola – Złotnicza – Traktorowa – Różyckiego – Ogińskiego – Bacewicz – Sygietyńskiego – Kiepury – Aleja Jana Pawła II – Grunwaldzką – PODCHORĄŻYCH.
Trasą tą „dwunastka” kursuje od ponad dwudziestu lat.
Linia zazwyczaj jest obsługiwana taborem solowym. Jednakże w okresie Wszystkich Świętych ze względu na duże potoki ludzi przemieszczających się w kierunku dwóch cmentarzy na Sudeckiej (jeden w rejonie Hotelu Mercure, drugi za starą jednostką wojskową – obecnie Muzeum Wojska) wypuszczany jest tabor wielkopojemny i przegubowy. W pozostałe dni także nie spotkamy tam autobusu krótszego niż Maxi ze względu na przejazd przez Zabobrze oraz pętlę przy Kolegium Karkonoskim – „dwunastka” jest jedynym bezpośrednim połączeniem Zabobrza z tą uczelnią.
Na razie nie zanosi się na to, żeby „dwunastka” miała zmienić trasę lub zniknąć. Jednakże zakusy na zmianę przebiegu „trójki” mogłyby skończyć się zamknięciem tej linii, a co za tym idzie – bezpośredniego połączenia Kolegium Karkonoskiego z Zabobrzem oraz tego blokowiska z Cmentarzami. A tego ludność Jeleniej Góry na pewno by nie darowała, zwłaszcza że pomiędzy Zabobrzem a przystankiem „Uniwersytet Ekonomiczny” ze względu na dojazd do będących w pobliżu I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego (zwanego „Żeromem”) na Kochanowskiego oraz – jak sama nazwa przystanku wskazuje – jeleniogórskiego oddział wrocławskiego Uniwersytetu Ekonomicznego na Nowowiejskiej w godzinach porannych w „dwunastce” nie ma gdzie igły wsadzić…
