Wśród autobusów używanych, które trafiły do Lublina w drugiej dekadzie XXI wieku, szczególne miejsce zajmuje Mercedes O405GN o numerze bocznym 2342. Pojazd ten wyróżniał się nie tylko swoim wiekiem czy typem nadwozia, ale przede wszystkim nietypową przeszłością – zanim trafił do Polski, kursował w niemieckim mieście Essen jako spurbus, czyli autobus torowy.
Czym był spurbus z Essen?
Spurbus (z niem. „Spur” – tor, prowadnica) to specyficzna hybryda autobusu i tramwaju, zaprojektowana do poruszania się po wybetonowanych torowiskach z prowadnicami bocznymi. W Essen system ten funkcjonował od lat 80., jako rozwiązanie dla tras nieprzystosowanych do pełnowymiarowej infrastruktury tramwajowej. Autobusy były wyposażone w specjalne boczne kółka prowadzące, które utrzymywały pojazd w osi torowiska, pozwalając na precyzyjny przejazd wąskimi korytarzami, a także obsługę przystanków z peronami.
System spurbusowy był innowacyjny, ale z czasem zrezygnowano z jego dalszego rozwijania w innuch miastach na rzecz klasycznych tramwajów i autobusów. Obecnie w Essen nadal spotyka się to rozwiązanie, lecz podstawowym taborem są Mercedesy Citaro.
Historia egzemplarza 2342
Mercedes O405GN 2342 był jednym z tych torowych pojazdów. Wyprodukowany w 1992., kursował jako spurbus w EVAG Essen. Zarejestrowano go 1992-12-04. Cechował się charakterystyczną, starszą, wysoką linią okien, typową dla autobusów z pierwszych lat produkcji serii O405GN. Pojazd wyposażono w silnik Mercedes-Benz OM447h [447.914] osiągający 213KM, oraz skrzynię ZF 5HP500.
Po zakończeniu służby w Niemczech autobus trafił do komisu Alga Sittensen, skąd został kupiony przez PKS Łódź. Tam wykorzystywano go do obsługi linii zastępczych za tramwaje – linie te były znane z intensywnej eksploatacji i trudnych warunków, co negatywnie wpłynęło na stan pojazdu, niemniej jednak nadawał się do odsprzedaży.
Mercedes w Lublinie
W marcu 2011 roku, zmagając się z trudną sytuacją taborową i częstą awaryjnością własnych pojazdów (głównie Neoplanów i niedobitków Ikarusów), MPK Lublin zdecydowało się na zakup nowych autobusów przsegubowych Conecto, które mogły wzmocnić flotę. Szybko okazało się, że 10 pojazdów to za mało i do nich dołączył 19-letni wówczas Mercedes O405GN, który otrzymał numer taborowy 2342. Zakup ten miał być rozwiązaniem doraźnym, ale nie bez znaczenia dla utrzymania ciągłości kursowania na liniach komunikacji miejskiej.
Pokrewny ślad – Chełm i solowy spurbus
Co ciekawe, nie tylko Lublin miał do czynienia z torową przeszłością autobusów. W Chełmie przez pewien czas eksploatowano solowego Mercedesa O405 pochodzącego z Mannheim, który podobnie jak 2342 był wcześniej przystosowany do ruchu torowego. To potwierdza, że województwo lubelskie miało do czynienia z wyjątkowym, choć już przestarzałym, dziedzictwem niemieckiej myśli transportowej. Co ciekawe był to pierwszy Mercedes serii 405 w CLA, oraz od tego pierwszego sprowadzonego O405N i poniemieckiego układu pasów wzięła się adaptacja malowania miejskiego na kolory flagi miejskiej …
Zakończenie eksploatacji
Mercedes O405GN 2342 nie był pojazdem nowym ani szczególnie niezawodnym – jego historia pełna była intensywnej eksploatacji w różnych warunkach i przez różnych operatorów. Z tego co autor pamięta, pojazd był w lecie gorący, gdyż miał tylko 4 otwierane okna, oraz brak w nim było klimatyzacji. Niemniej jego obecność w Lublinie przypomina o czasach, gdy przewoźnicy musieli improwizować, szukając tanich i dostępnych rozwiązań, by zapewnić ciągłość usług.
Dziś 2342 to już historia, ale jego unikalna przeszłość jako spurbusa i służba w trzech różnych miastach sprawiają, że zasługuje na pamięć w historii lubelskiej komunikacji miejskiej.
