Powstanie linii 197 i jej początki
Linia 197 została uruchomiona 29 grudnia 2005 roku jako linia autobusowa organizowana przez Zarząd Transportu Miejskiego (ZTM). Początkowo kursowała na trasie z Gwiaździstej przez Podleśną, Perzyńskiego, Broniewskiego, al. Prymasa Tysiąclecia, Górczewską i Płocką na Dworzec Zachodni (Tunelowa), co miało zapewnić połączenie Woli i Bielan z Dworcem Zachodnim oraz usprawnić dojazd do osiedli mieszkaniowych i placówek zdrowia. Pierwszy przebieg trasy:
GWIAŹDZISTA – Gwiaździsta – Podleśna – Podczaszyńskiego – Perzyńskiego – Broniewskiego – aleja Armii Krajowej – aleja Obrońców Grodna – aleja Prymasa Tysiąclecia – Górczewska – Płocka – Krzyżanowskiego – Szarych Szeregów – Brylowska – Prądzyńskiego – Tunelowa – DWORZEC ZACHODNI (TUNELOWA).
Zmiany tras i dostosowanie do rozbudowującego się miasta
20 lat jej istnienia przyniosło kilka istotnych zmian w funkcjonowaniu oraz przebiegu trasy. Głównie ze względu na przebudowy ulic, ale także na rozwój osiedli i inne zmiany organizacji ruchu w Warszawie. Już 1 października 2010 r. linia 197 została przekierowana przez Rudnickiego, Obrońców Tobruku, Księcia Janusza, Ciołka, Jana Olbrachta i Redutową na Cmentarz Wolski, wycofując się z fragmentów, które dublowały inne linie (np. 103) i lepiej obsługując nowe osiedla na Bemowie (okolice ul. Obrońców Tobruku) i Woli. Zmieniony przebieg trasy przedstawiał się następująco:
GWIAŹDZISTA – Gwiaździsta (powrót: Gwiaździsta – Wybrzeże Gdyńskie – GWIAŹDZISTA.) – Podleśna – Marymoncka – aleja Zjednoczenia – Żeromskiego – Perzyńskiego – Rudnickiego – Powązkowska – Obrońców Tobruku – Księcia Bolesława – Księcia Janusza – Obozowa – Ciołka (powrót: Ciołka – Newelska – Księcia Janusza) – Górczewska – Olbrachta – Redutowa – Wolska – Fort Wola – CMENTARZ WOLSKI.
W 2012 r. trasa została częściowo skrócona do przystanku „Znana” z dwóch powodów. Przede wszystkim zmianę tą wymusił powrót na mapy komunikacji miejskiej w Warszawie linii zwykłej o nr „129”, ale także trwający proces rozbudowy zabudowy mieszkaniowej wokół, a szczególnie po zachodniej stronie ul. Jana Olbrachta, gdzie w przeszłości usytuowane były zakłady przemysłowe. 7 stycznia 2014 r. linia ponownie została wydłużona przez ulicę Redutową, Wolską, Połczyńską i nowo wybudowany wiadukt ul. Gierdziejewskiego do pętli „Ursus–Niedźwiadek”. Zupełnie nowa, wydłużona trasa przedstawiała się tak:
GWIAŹDZISTA – Gwiaździsta (powrót: Gwiaździsta – Wybrzeże Gdyńskie – GWIAŹDZISTA.) – Podleśna – Marymoncka – aleja Zjednoczenia – Żeromskiego – Perzyńskiego – Rudnickiego – Powązkowska – Obrońców Tobruku – Księcia Bolesława – Księcia Janusza – Obozowa – Ciołka (powrót: Ciołka – Newelska – Księcia Janusza) – Górczewska – Olbrachta – Redutowa – Wolska – Połczyńska – Gierdziejewskiego – Lalki – Jagiełły – Wojciechowskiego – Keniga – URSUS NIEDŹWIADEK (pętla na ul. Keniga).
Niewiele ponad pół roku później, w sierpniu 2014 r., trasa została delikatnie skorygowana w dzielnicy Ursus, bowiem ZTM skierował autobusy ul. Warszawską zamiast ul. Lalki i Wojciechowskiego.
Integracja z metrem i dalsze modyfikacje
Z początkiem sierpnia 2020 roku ZTM połączył linię szczytową „397” z linią „197” w jedną linię pozostawiając kursy skrócone pomiędzy Cmentarzem Wolskim a stacja metra „Stare Bielany”. Autobus ciągle pozostał łącznikiem pomiędzy bielańskim odcinkiem linii metra M1 a wolskim odcinkiem linii metra M2 kursując m.in. ulicami Rudnickiego, Obrońców Tobruku, Księcia Bolesława czy Księcia Janusza. Dla sporego osiedla wybudowanego nieopodal hali sportowej „Legii” Warszawa czy Wojskowych Zakładów Lotniczych autobusy z numerkiem „197” są także łącznikiem do dwóch magistralnych linii tramwajowych w ciągach ulic Broniewskiego czy Obozowej.
Ostatnie lata – adaptacje
Od 16 lipca 2022 r. linia 197 funkcjonuje ponownie między Gwiaździstą a Cmentarzem Wolskim. Odcinek pomiędzy Cm. Wolskim a Ursusem przejęła linia strefowa o nr „716” kursująca do Piastowa. Ponadto, w związku ze skróceniem trasy, zlikwidowano kursy skrócone kierując 100% kursów na trasie Gwiaździsta – Cm. Wolski. Trasa po tej zmianie przedstawia się tak:
GWIAŹDZISTA – Gwiaździsta (powrót: Gwiaździsta – Wybrzeże Gdyńskie – GWIAŹDZISTA.) – Podleśna – Marymoncka – aleja Zjednoczenia – Żeromskiego – Perzyńskiego – Rudnickiego – Powązkowska – Obrońców Tobruku – Księcia Bolesława – Księcia Janusza – Obozowa – Ciołka (powrót: Ciołka – Newelska – Księcia Janusza) – Górczewska – Olbrachta – Redutowa – Wolska – Fort Wola – CMENTARZ WOLSKI
Znaczenie i obsługa linii
Autobusy tej linii przez 20 lat funkcjonowania stały się ważnym połączeniem pomiędzy północnymi Bielanami a zachodnią częścią Warszawy, łącząc osiedla z kluczowymi węzłami komunikacyjnymi takimi jak Metro Stare Bielany i Cmentarz Wolski, liniami tramwajowymi w ul. Broniewskiego czy Obozowej, ale także liniami metra M1 i M2. Od początku jej istnienia obsługa dedykowana była Miejskim Zakładom Autobusowym, a konkretnie zajezdni R-4 „Stalowa”. Z biegiem miesięcy istnienia do obsługi wszedł także najstarszy stołeczny przewoźnik prywatny, czyli firma „Mobilis” ze swoimi Solarisami Urbino 12 III, a później hybrydowymi MANami. Obecnie całość obsługi tej linii jest w gestii MZA, które wysyłają autobusy z zajezdni „Stalowa” oraz R-2 „Kleszczowa”. Z powodu rosnącej ilości przewożonych pasażerów do obsługi wybranych brygad skierowano autobusy przegubowe, dlatego można tam spotkać Solarisy Urbino 18 III czy MANy NG313 Lion’s City G CNG.
20-lecie linii „197” przygotowałem na podstawie informacji ze strony „Trasbus” – encyklopedii warszawskiej komunikacji miejskiej.
