ET42 – wynalazek z ZSRR, na który trzeba było czekać*

Dziś w końcu opowiem o lokomotywie radzieckiej, obiecywanej od czasu zamówienia w Czechosłowacji lokomotywy elektrycznej ET40. Czescy inżynierowie w Pilźnie błyskawicznie na potrzeby Polskich Kolei Państwowych ja skonstruowali, choć sami takiej lokomotywy nie mieli w ofercie, zaś wynalazek NEWZ (Nowoczerkaskie Zakłady Budowy Elektrowozów), oznaczony WŁ-10, należało jedynie 'spolonizować’ – i trwało to dłużej niż zbudowanie przez Czechów, a także Polaków, swoich „dwuczłonów”. Lokomotywa, która wreszcie trafiła na polskie tory, będąc przystosowaną do sieci PKP otrzymała fabryczny typ 112E (choć w żadnej oficjalnej literaturze ten typ się nie przewija) i przezwisko „Czapajew”.

Przygotowanie do polonizacji trwało tak długo, że przeznaczone dla radzieckiej lokomotywy oznaczenie ET41 otrzymał pojazd skonstruowany na bazie EU07 przez zakłady Hipolita Cegielskiego w Poznaniu. Gdy w końcu radzieckie maszyny dotarły do PRL, dostały oznaczenie następne w kolejności, czyli ET42. „Nowoczerkasskij elektrowozostroitielnyj zawod” (skr. NEWZ) wyprodukował 50 sztuk tych ciężkich maszyn specjalnie dla Polskich Kolei Państwowych.

W odróżnieniu od maszyn Škody 77E oraz HCP 203E pojazdy ze Związku Radzieckiego były od podstaw budowane jako dwuczłonowe. Z tego powodu nie da się jechać pojedynczym członem. Za to można spiąć w szereg wszystkie 8 silników trakcyjnych, dzięki czemu można ruszyć bardzo ciężki pociąg lub jechać bardzo wolno bez uciekania się do jazdy na oporach.

Elektrowozy te wyprodukowano w latach 1978-82. Miały przejść modernizację w 2005 roku, tej jednak zaniechano ze względu na wysokie koszty. W 2009 roku istniejące 46 sztuk odstawiono do rezerwy długoterminowej. Jednak już dwa lata później zostały przywrócone do ruchu i jeżdżą aż po dzień dzisiejszy.

Te ciężkie lokomotywy skierowane zostały do obsługi pociągów towarowych pomiędzy Górnym Śląskim a portami bałtyckim poprzez Magistralę Węglową. Od 2011 roku wszystkie maszyny przydzielone są do Zakładu Śląskiego spółki PKP Cargo w Tarnowskich Górach.

ET42 są jedynymi lokomotywami elektrycznymi kompletnie wyprodukowanymi w ZSRR. Niemniej jak to z Rosjanami bywa – trzeba było się na to strasznie długo naczekać. Czesi i Polacy zdążyli w tym czasie zbudować własne lokomotywy dwuczłonowe. Co jest ciekawostką, ET42 posiada na swoim wyposażeniu sprzęg do ogrzewania wagonów, co stwarza możliwość prowadzenia także pociągów osobowych.

Na koniec jeszcze dane techniczne „Czapajewa”, jak określano ET42:

*materiał archiwalny opublikowany na fanpage’u na Facebooku w dniu 29 sierpnia 2023 roku