Od carskiej zgody do współczesności: linia kolejowa Łódź – Koluszki

Historia polskiej kolei według Marcina Czecha, odc. 76

Dzisiaj chciałbym opisać najczęściej, a obecnie jedyną w ruchu pasażerskim linię używaną do połączeń Łodzi z Warszawą. Chodzi o „siedemnastkę”, zaczynającą się na czołowej (na razie) stacji Łódź Fabryczna, a kończącej się na węźle Koluszki, na którym to łączy się z „jedynką”.

O linię tę (a także o połączenie z Prusami) łodzianie starali się od 1857 roku. Ze względów strategicznych car Rosji nie chciał się na to początkowo zgodzić. Jednak grupa przemysłowców w lipcu 1865 roku dostała zgodę na wybudowanie linii kolejowej łączącej Łódź z Koleją Warszawsko – Wiedeńską. Zezwolenie carskie otrzymali Karol Wilhelm Schreiber oraz Jan Bloch. Mieli oni założyć spółkę „Towarzystwo Drogi Żelaznej Fabryczno – Łódzkiej”, a dalsze formalności miał załatwiać namiestnik „Kongresówki”, hrabia Teodor Berg. Towarzystwo otrzymało koncesję na 75 lat, dodatkowo podatki musieli uiścić jedynie od gruntów, na których znajdowało się torowisko.

Linię zbudowano w tempie iście ekspresowym. Prace rozpoczęły się 28 lipca 1865, a już 19 listopada tego samego roku do Łodzi przyjechał pierwszy pociąg towarowy. Infrastruktura pasażerska nie była jeszcze wtedy gotowa, dlatego pierwszy pociąg osobowy przejechał tędy dopiero 01 czerwca 1866 roku.

Po I Wojnie Światowej linia pozostała w rękach Towarzystwa, jednak utworzone wówczas PKP pomimo braku stosownych umów utrzymywało ruch na tej linii, płacąc dywidendę właścicielom. Linia została znacjonalizowana dopiero po 1945 roku. Elektryfikacji doczekała się w roku 1954.

Stary dworzec Łódź Fabryczna służył do 2011 roku, głównie pociągom w kierunku Warszawy Wschodniej, ale także w kierunku położonych bliżej Koluszek i Skierniewic. Były także skład jeżdżące do Skarżyska-Kamiennej i Radomia, a także na Górny Śląsk.

Po 2011 roku stację Łódź Fabryczna przeniesiono pod ziemię, a gdy zostaną ukończone tunele do stacji Łódź Kaliska i Łódź Żabieniec – przestanie być stacją czołową, przejmując jednocześnie rolę dworca Łódź Kaliska. Już teraz wszystkie pociągi dalekobieżne trasowane są przez dworzec fabryczny, jednak sprawia to pewne kłopoty techniczne. Po pierwsze – dalekobieżne pociągi dwukrotnie muszą przejeżdżać przez Łódź Widzew, a po drugie – nie stanowiło to kłopotu tylko dla pociągów złożonych z jednostek elektrycznych. W związku z powyższym część ruchu dalekobieżnego nadal jest skierowana na dworzec kaliski, choć w pewnym momencie wszystkie pociągi omijały tamten dworzec.

Od czasów carskich przeznaczenie linii niewiele się zmieniło. Nadal głównie obsługuje ruch w kierunku Warszawy, sporadycznie też do Tomaszowa Mazowieckiego, Radomska i Częstochowy. Obsługuje pociągi pasażerskie przewoźników Polregio, Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej i PKP Intercity. Pojawia się także jeden pociąg Kolei Wielkopolskich. Część z nich po wjeździe na Łódź Fabryczną zawraca na stacji Łódź Widzew w kierunku Łodzi Kaliskiej. Towarowe zaś mają absolutny zakaz wjazdu na odcinek Łódź Fabryczna – Łódź Widzew. Na dworcu fabrycznym zwyczajnie nie mają czego szukać – nie ma tam żadnej grupy towarowej.

Wzdłuż „siedemnastki” na odcinku Łódź Fabryczna – Łódź Widzew poprowadzona jest łącznica nr 458. To niejako trzeci tor linii 17, poprawiający przepustowość między tunelem a Widzewem.

Na koniec nieco danych technicznych tej linii:
Oznaczenie w tabeli D29: 17
Zarządca: PKP Polskie Linie Kolejowe
Długość: 26,542 km
Rozstaw szyn: 1435 mm
Sieć trakcyjna: 3 kV DC
Prędkość maksymalna: 150 km/h

O autorze

Urodzony w Jeleniej Górze, obecnie mieszkający na Pomorzu. Komunikacją miejską interesuję się od wczesnego dzieciństwa, ale moim "konikiem" są pociągi i mojego autorstwa najczęściej będą artykuły związane z żelaznymi drogami i taborem tam kursującym.