Historia linii autobusowej 100 w Warszawie
Linia autobusowa 100 to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i symbolicznych linii w historii warszawskiej komunikacji miejskiej. Po raz pierwszy pojawiła się na mapach stolicy 22 lipca 1949 roku, w dniu dużej reorganizacji sieci autobusowej, kiedy to w Warszawie wprowadzono numerację linii zamiast oznaczeń literowych.
Od samego początku linia 100 (dawna linia „O”) była związana ze Śródmieściem oraz północną częścią Mokotowa. Przez dziesięciolecia zmieniała swój charakter, by ostatecznie stać się jedną z najważniejszych warszawskich linii turystycznych.
W opisach tras stosowane są współczesne nazwy ulic, aby ułatwić orientację Czytelnikom.
Początki linii 100 – linia okólna za czasów PRL
W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej data 22 lipca była świętem państwowym — Świętem Manifestu Lipcowego. Dzień wolny od pracy sprzyjał wprowadzaniu zmian organizacyjnych, dlatego właśnie wtedy uruchomiono nową linię autobusową oznaczoną numerem 100.
Początkowo funkcjonowała ona jako:
- 100L
- 100P
Była to tzw. linia okólna (dzisiejsza linia okrężna). Autobusy:
- rozpoczynały i kończyły trasę na placu Unii Lubelskiej,
- kursowały w obu kierunkach po tej samej pętli.
Do obsługi skierowano nowoczesne, jak na tamte czasy, francuskie autobusy Chausson. Poniżej pierwsza trasa, wg ulic, gdzie spotkać można było linię „100”:
„100L” PLAC UNII LUBELSKIEJ – aleja Szucha – Aleje Ujazdowskie – plac Trzech Krzyży – Nowy Świat – Krakowskie Przedmieście – Królewska – plac Grzybowski – Twarda – Srebrna – Towarowa – plac Zawiszy – Aleje Jerozolimskie – plac Starynkiewicza – Lindleya – Koszykowa – aleja Niepodległości – Nowowiejska – Polna – PLAC UNII LUBELSKIEJ
„100P” PLAC UNII LUBELSKIEJ – Polna – Nowowiejska – aleja Niepodległości – Koszykowa – Lindleya – plac Starynkiewicza – Aleje Jerozolimskie – plac Zawiszy – Towarowa – Srebrna – Twarda – plac Grzybowski – Królewska – Krakowskie Przedmieście – Nowy Świat – plac Trzech Krzyży – Aleje Ujazdowskie – aleja Szucha – PLAC UNII LUBELSKIEJ.
Zmiany tras i funkcjonowanie w latach 50., 60. i 70.
Przez pierwsze lata linia 100 kursowała bez większych zmian. Korekty pojawiały się głównie z powodu:
- przebudowy ulic,
- robót tramwajowych,
- zmian w organizacji ruchu.
W 1953 roku krańcowy przystanek przeniesiono na rondo ONZ, a w 1957 roku — na krótko — na plac Piłsudskiego (ówczesny plac Zwycięstwa). Po kilku dniach linia powróciła jednak na plac Unii Lubelskiej, co pokazuje, jak często historia „setki” zataczała koło.
Z drobnymi korektami trasa linii autobusowej 100 funkcjonowała aż do 19 sierpnia 1979 roku. Ostatecznie zlikwidowano ją usuwając z poniższego przebiegu trasy:
„100L” PLAC UNII LUBELSKIEJ – aleja Szucha – Aleje Ujazdowskie – plac Trzech Krzyży – Nowy Świat – Krakowskie Przedmieście – Królewska – plac Piłsudskiego – Wierzbowa – Senatorska – plac Bankowy – Andersa – Nowolipki – aleja Jana Pawła II – Twarda – Srebrna – Towarowa – plac Zawiszy – Aleje Jerozolimskie – plac Starynkiewicza – Lindleya – Koszykowa – aleja Niepodległości – Nowowiejska – plac Zbawiciela – Marszałkowska – PLAC UNII LUBELSKIEJ
„100P” PLAC UNII LUBELSKIEJ – Polna – Nowowiejska – aleja Niepodległości – Chałubińskiego – Aleje Jerozolimskie – plac Zawiszy – Towarowa – Srebrna – Twarda – aleja Jana Pawła II – Nowolipki – Andersa – plac Bankowy – Wierzbowa – plac Piłsudskiego – Królewska – Krakowskie Przedmieście – Nowy Świat – plac Trzech Krzyży – Aleje Ujazdowskie – aleja Szucha – PLAC UNII LUBELSKIEJ.
Likwidacja linii autobusowej 100
W 1979 roku zapadła decyzja o likwidacji linii. Oficjalnym powodem były:
- bardzo trudne warunki drogowe,
- systematycznie spadająca frekwencja pasażerów.
Po tej decyzji linia 100 zniknęła z map komunikacji miejskiej na 22 lata.
Powrót linii 100 jako Warszawska Linia Turystyczna
Linia 100 powróciła w kwietniu 2001 roku jako Warszawska Linia Turystyczna, druga tego typu po linii 180. Od tego momentu jej rola była zupełnie inna — zamiast codziennego transportu zaczęła pełnić funkcję atrakcji turystycznej.
Charakterystyczne cechy:
- trasa jednokierunkowa,
- kursy sezonowe,
- obsługa piętrowym autobusem MAN SD202,
- przejazd przez najważniejsze zabytki Warszawy.
W kolejnych latach trasa była modyfikowana, m.in.:
- wydłużona o Mokotów,
- poprowadzona w pobliżu Muzeum Powstania Warszawskiego,
- dostosowywana do zmieniających się realiów ruchu.
Trasa linii z roku 2001:
STARE MIASTO – Podwale – Kilińskiego – Długa – Miodowa – plac Krasińskich – Świętojerska – Anielewicza – aleja Jana Pawła II – aleja „Solidarności” – plac Bankowy – Senatorska – Wierzbowa – plac Piłsudskiego – Królewska – Marszałkowska – plac Konstytucji – Waryńskiego – Boya-Żeleńskiego – plac Unii Lubelskiej – Bagatela – Aleje Ujazdowskie – Piękna – Górnośląska – Myśliwiecka – Łazienkowska – Czerniakowska – Szwoleżerów – Agrykola – ŁAZIENKI – Agrykola – Myśliwiecka – Górnośląska – Piękna – Aleje Ujazdowskie – plac Trzech Krzyży – Nowy Świat – Krakowskie Przedmieście – Miodowa – Senatorska – Nowy Przejazd – aleja „Solidarności” – Nowy Zjazd – Dobra – Zajęcza – Topiel – Tamka – most Świętokrzyski – Wybrzeże Szczecińskie – Wybrzeże Helskie – Ratuszowa – Jagiellońska – aleja „Solidarności” – most Śląsko-Dąbrowski – aleja „Solidarności” – Kapucyńska – Miodowa – Senatorska – STARE MIASTO
Kolejna likwidacja i reaktywacja z autobusami zabytkowymi
1 kwietnia 2010 roku linia 100 została ponownie zlikwidowana. Ostatnie miesiące jej funkcjonowania przypadły już bez charakterystycznego piętrowego autobusu, który uległ awarii.
Po ośmiu latach, dzięki współpracy ZTM Warszawa i Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej, linia 100 powróciła jako linia turystyczna obsługiwana autobusami zabytkowymi.
Na trasie pojawiały się m.in.:
- Jelcze („ogórki”, PR110M czy 120MM)
- Ikarusy,
- historyczne MAN-y,
- a nawet młodsze, już zabytkowe Solarisy.
Linia autobusowa 100 obecnie – trasa i znaczenie
Od sezonu wakacyjnego 2023 roku linia autobusowa 100 rozpoczyna trasę przy Dworcu Centralnym i obsługuje jedną z najbardziej atrakcyjnych widokowo pętli w Warszawie, łącząc:
- centrum miasta,
- Stare Miasto,
- Powiśle,
- Pragę,
- Łazienki Królewskie,
- Mokotów.
Dziś linia 100 jest:
- ważnym elementem oferty turystycznej Warszawy,
- żywą lekcją historii transportu publicznego,
- atrakcją zarówno dla turystów, jak i mieszkańców.
Obecnie funkcjonująca trasa linii turystycznej:
DWORZEC CENTRALNY – Emilii Plater – Świętokrzyska – Prosta – Towarowa – Okopowa – Anielewicza – Świętojerska – Bonifraterska – Konwiktorska – Sanguszki – Wybrzeże Gdańskie – Wybrzeże Kościuszkowskie – Nowy Zjazd – most Śląsko-Dąbrowski – aleja „Solidarności” – Targowa – Ratuszowa – Wybrzeże Helskie – Wybrzeże Szczecińskie – most Świętokrzyski – Zajęcza – Topiel – Kruczkowskiego – Książęca – plac Trzech Krzyży – Aleje Ujazdowskie – Bagatela – plac Unii Lubelskiej – Marszałkowska – plac Zbawiciela – plac Konstytucji – Koszykowa – Chałubińskiego – aleja Jana Pawła II – DWORZEC CENTRALNY
Źródła i materiały
W galerii zdjęć do artykułu prezentowane są boczne tablice liniowe linii 100 z prywatnej kolekcji autora.
Dane historyczne pochodzą z serwisu trasbus.com, który od lat dokumentuje dzieje warszawskiej komunikacji miejskiej.
