Cześć.
Witam Was w kolejnym dniu tego tygodnia, który to wypada na jego środek, czyli mamy środę, a jak mamy środę to do weekendu coraz bliżej… ale żeby ten weekend był w pełni niepracujący, ehh…
Dobrze, dość już żarcików i innych śmieszków, bowiem dzisiaj chciałem Wam przedstawić kolejny, dość ciekawy oraz unikatowy, model autobusu przeze mnie uważany za „króla szos” czasów słusznie minionych w Polsce oraz centralnej Europie. Ikarus 282, bo nim dziś będzie mowa, był przedłużoną do 18 metrów długości wersją modelu 280, jednego z najbardziej rozpowszechnionych modeli autobusów miejskich w Europie, a nie wiem czy nawet nie w skali całego świata!
W 1977 roku ówczesne budapesztańskie BKV (dzisiaj to BKV Zrt. – przyp. autora) odebrało wprost od producenta, firmy Ikarus Karosszéria- és Járműgyár, pierwszy egzemplarz testowy autobusu miejskiego Ikarus 282.K1 o nr rejestracyjnym GC-96-10. W wyniku niezidentyfikowanej usterki autobus zwrócono do fabryki po zaledwie kilku dniach pobytu na bazie 'Cinkota’ we wschodniej części miasta. Powrócił on do przewoźnika niedługo później, ale już pod nowym numerem rejestracyjnym GC 96-17. Przejęcie tegoż egzemplarza na stan inwentarzowy budapesztańskiego przewoźnika datuje się na 5 sierpnia 1977 roku. Autobus ten wyposażono w jednostkę napędową Rába-MAN D2156HM6U o pojemności 10350 cm3 i maksymalnej mocy 192 KM, zaś do wnętrza autobusu można wejść przez 4 pary harmonijkowych drzwi w układzie 4-4-4-4. Ciekawostką jest fakt, że jednostkę napędową zblokowano z III-biegową (+ bieg wsteczny) automatyczną skrzynią biegów Renk-M.A.N.-Getriebe Doromat 873A produkcji niemieckiej, którą wyposażono w dwustopniowy zwalniacz (inaczej: retarder). Wg informacji producenta przekładnia ta była dedykowania do autobusów miejskiej z silnikami maksymalnie do mocy 300 KM.
a. 282.00
W czerwcu 1979 roku, a dokładnie jak podają źródła to właśnie 9 dnia czerwca, do floty BKV Zrt. dołączyły 4 z 5 fabrycznie nowych egzemplarzy Ikarusa 282.00, które przydzielono do zajezdni „Cinkota” i zarejestrowano pod numerami GE-04-50 -> GE-04-53, które po pewnym czasie zamieniono na BU-04-50 -> BU-04-53. Piąta, ostatnia, sztuka dotarła do firmy dopiero 26 listopada 1980 roku otrzymując numer rejestracyjny GE-04-54, który później, tak poprzednikom, zmieniono na BU-04-54. Przydzielono je na stałe do obsługi linii 61E (61pospieszne) oraz 144.
Prototyp, o którym wspominałem wcześniej, jeździł w firmie do 1980 r. i został zwrócony do fabryki, a jego dalsze losy nie są, niestety, znane. Model 282.00 charakteryzował się inną jednostką napędową niż prototyp 282.K1, bowiem montowano w nim silnik Rába-MAN D2356HM6U o pojemności 10690cm³ i mocy 220 KM oraz II-biegową (+ bieg wsteczny) automatyczną skrzynię biegów Praga 2M70.03 produkcji czechosłowackiej (fabryka w Pradze – przyp. autora).
Dwa autobusy z powyżej wymienionych, BU-04-51 oraz BU-04-53, dość szybko bo w 1983 roku, zostały sprzedane do firmy Szabolcs Volán Zrt. (ob. Volánbusz Zrt. Budapeszt) z siedzibą w mieście Nyíregyháza, gdzie najprawdopodobniej kursowały na liniach komunikacji miejskiej. Ich historia na wschodzie Węgier nie trwała długo, bowiem już 1987 r. obydwa zostały wycofane z ruchu, odstawione i skierowane do złomowania. Egzemplarz o nr rejestracyjnym BU-04-52 został bezpośrednio zezłomowany na bazie „Cinkota” w tym samym roku, co dwa egzemplarze sprzedano do dawnego Oddziału nr 5 firmy Volán Zrt. Autobus, który posiadał nr rejestracyjny BU-04-50 został sprzedany również do miasta Nyíregyháza, ale dwa lata po swoich „towarzyszach”, czyli w 1985 roku by po kolejnych dwóch latach eksploatacji zostać zezłomowanym… Ostatni z dostarczonych do Budapesztu przedstawicieli modelu 282.00 został wycofany z ruchu i odstawiony jako ostatni, co nie mogło być dziwne, bowiem miał prawie 1,5 roku mniej eksploatacji niż poprzednie egzemplarze. Ostateczne zakończył swój udział w regularnych ruchu liniowym na ulicach Budapesztu w 1989 r.
b. 282.01
W 1979 roku fabryka autobusów „Ikarus” w Budapeszcie wyprodukowała także 2 egzemplarze autobusów o modelu 282.01, które szykowane były dla odbiorcy w ZSRR, ale koniec końców nigdy tam nie dotarły, a nawet nigdy nie opuściły terytorium państwa węgierskiego. Pierwszym nr rejestracyjnym tego pojazdy był HG-12-42, a kolejnym, zapewne u nowego właściciela, BX-11-66. Ciekawostką w historii tego modelu jest fakt, że ten pierwszy egzemplarz, tuż po zjechaniu z hali montażowej, wysłany został do węgierskiej ekspozycji podczas Międzynarodowe Targi Poznańskie. Tuż po zakończeniu prezentacji na targach w Polsce autobus został przekazany węgierskiej armii (węg. Magyar Honvédség) by po 10 latach eksploatacji zostać sprzedany… jak myślicie gdzie?
Tak, oczywiście, że dalszy ich losy były związane z Oddziałem nr 5 narodowego przewoźnika Volán Zrt. z siedzibą w mieście Nyíregyháza na wschodzie kraju. W latach 1991-1995, stacjonując już w strukturach firmy Szabolcs Volán Zrt. jeździł pod tablicami rejestracyjnymi AVE-345, by w 1995 roku zostać skierowanym do postępowania kasacyjnego. Drugi autobus, którego numerów rejestracyjnych nie znam, również po 10 latach pracy dla węgierskiego wojska zmienił właściciela trafiając do floty firmy Trans-Tour. Model 282.01 napędzała taka sama jednostka napędowa co 282.00, ale istotną zmianą było zastosowanie VI-biegowej mechanicznej skrzyni biegów ZF S6 90U-709, za to jeszcze ciekawiej prezentował się układ drzwi wejściowych w obydwu sztukach, bowiem jeden egzemplarz wyposażono w układ 4-0-4-0, a drugi 2-4-0-4. Obydwa bardzo nietypowe, bardzo harmonijkowe i jeszcze bardziej niemiejskie zastosowanie drzwi wejściowych.
c. 282.02
W marcu 1979 roku na stan firmy Volánbusz Zrt. Budapeszt dostarczono dwa fabrycznie nowe egzemplarze autobusów międzymiastowych Ikarus 282.02, które zarejestrowano pod tablicami GF-23-67 oraz GF-23-68, które po jakimś czasie zmieniono na BU-36-67 i BU-36-68. Autobusy te obsługiwały kursy regionalne ze stolicy kraju w bliżej nieokreślonym kierunku, bowiem nie posiadam, niestety, wiedzy w którym oddziale stołecznego Volánbusz Zrt. stacjonowały. Jeśli chodzi o jednostkę napędową oraz skrzynię biegów to nie różniły się niczym od modelu 282.01. We wszystkich trzech egzemplarzach tych autobusów zastosowano drzwi harmonijkowe w układzie typowo regionalnym, czyli 2-4-0-4, gdzie pierwsze drzwi były wąskie, zapewne przeznaczone tylko do wsiadania. W późniejszych czasach takie przednie drzwi stosowano w autobusach Ikarus 266. Równo rok później, w marcu 1980 roku, dostarczono ostatni trzeci egzemplarz tych nietypowych, a zarazem bardzo ciekawych, autobusów pod marką „Ikarus”. Ostatni egzemplarz funkcjonował pod numerami rejestracyjnymi GF-31-96, które ostatecznie zmieniono na BU-36-69. Obydwa egzemplarze wyprodukowane w 79 roku zezłomowano już w maju 87 roku, zaś egzemplarz z 1980 roku zakończył pracę przewozową odstawiony do postępowania kasacyjnego w sierpniu 1992 roku…
d. 282.23
Ostatnim egzemplarzem Ikarusa 282 oznaczonym jako 282.23 był autobus, który w grudniu 1979 r. dostarczono do firmy „Pécsi Tömegközlekedési Rt.” z miasta Pécs, gdzie obsługiwał komunikację miejską. Był to jeszcze bardziej ciekawy autobus, choć niestety nie posiadam informacji o danych jednostki napędowej oraz skrzyni biegów, ale zastosowano harmonijkowy układ drzwi 4-0-4-4. Początkowo pojazd ten zarejestrowano pod numerami GF-31-97, które później zmieniono na BZ-11-72… ale eksploatację zakończył pod numerem rejestracyjnym BPV-053. Pojazd ten pracował liniowo w mieście aż do grudnia roku 1994, gdzie po 15 latach eksploatacji odstawiono i skierowano do postępowania kasacyjnego.
Rok 1995 musimy uznać za ostateczny koniec i rozbrat eksploatacyjny z modelem 282 na węgierskich szosach. Niestety do dzisiejszych czasów nie zachował się żaden z wyprodukowanych 12 sztuk Ikarusów 282…
Zdjęcia: Nagy Zsolt Levente i witryna busztipuszok.fw.hu
* Materiał archiwalny opublikowany na naszym Facebooku w dniu 9 czerwca 2021 r.
