Dzień dobry,
Witajcie tego poniedziałkowego poranka…
Dzisiaj, w ramach cyklu publikacji zdjęć Historii Transportu Publicznego, znów zawitamy do naszych południowych sąsiadów, Republiki Czeskiej (ob. Czechia), gdzie można spotkać wiele ciekawych zabytkowych autobusów i innych pojazdów komunikacji miejskiej.
Jednym z nich jest Škoda 706 RO /skr. Rámový Osobní – przyp. autora/, który był produkowany w latach 1947-1958 na bazie samochodu ciężarowego Škoda 706 R. Przez 11 lat produkcji wytwarzano wersje miejską, międzymiastową i dalekobieżną tych autobusów.
Najpierw jednak odrobinę historii, bowiem sama w sobie jest dość ciekawa… Po nalotach wojennych z maja 1945 roku większość budynków zakładów 'ASAP Mladá Boleslav’, która do tej pory produkowała szeroką gamę pojazdów Škoda, leżała w ruinie. Znacjonalizowany przemysł oraz silne potrzeby społeczne żądały jak najszybszego wznowienia produkcji pojazdów użytkowych na rzecz społeczeństwa. Z uwagi na ówczesny bardzo słaby popyt na samoloty produkcję ciężarówki Škoda 706 R przekazano zakładom lotniczym 'Avia Letňany’ w Pradze by ratować ich kondycję i miejsca pracy. W tych samych zakładach, dzięki pracy inżynierów z zakładów w Mladá Boleslav, zbudowano w 1947 roku, na bazie ciężarówki Škoda 706 R, autobus miejski oznaczony jako Škoda 706 RO. Można śmiało rzec, że skoro produkcją autobusów może zająć się fabryka samolotów, to nic nie stoi na przeszkodzie by taką samą działalność prowadziła np. fabryka ciągników rolniczych, jak to współcześnie miało miejsce w Rzeczpospolitej…
Na przełomie lat 40. i 50. XX wieku był to nowoczesny autobus o dużej pojemności z konstrukcją nadwozia typu „trambus”… nie mylcie z dzisiejszym „trambus-pasem”, bo to zupełnie coś innego. Konstrukcja typu „trambus” w języku angielskim nazywa się „cab over engine” (skr. COE), co oznacza, że kabina kierowcy ulokowana jest nad silnikiem. Nie mam wiedzy dlaczego akurat tak ją nazwano, ale trzeba przyznać, że brzmi oryginalnie…
Konstrukcja tegoż autobusu zbudowana jest ze stalowych profili, zaś sam pojazd można spotkać w kilku wersjach nadwozia, m.in: miejskiej z dwiema parami czteroskrzydłowych drzwi otwieranych na zewnątrz i międzymiastowej z jedną parą czteroskrzydłowych drzwi i jednymi drzwiami zamykanymi ręcznie na klamkę. Autobusy międzymiastowe miały zamontowany na dachu tzw. „ogród”, gdzie po drabince umieszczonej na tylnej ścianie wozu kierowca mógł wejść i umieścić bagaże podróżnych. Ciekawe jak to funkcjonowało w deszczowe czy śnieżne dni? Jak sądzicie?
Eksperci z powstałej w 1949 roku w pełni narodowej firmy przewozowej ČSAD (skr. Československá státní automobilová doprava – przyp. autora) wraz z projektantami zakładów 'Avia’ i zakładów z miasta Mladá Boleslav, zaprojektowali kilka wersji nadwozia autobusu, które prezentuję Wam poniżej…:
- Škoda 706 ROS z silnikiem zlokalizowanym z tyłu pojazdu, produkcja od 10.1948 roku;
- Škoda 706 RLS z leżącym silnikiem pod podłogą z tyłu pojazdu oraz półautomatyczną skrzynią biegów Praga-Wilson, produkcja od 12.1949 roku;
- Škoda 706 RLS-h z leżącym silnikiem pod podłogą z tyłu i automatyczną hydrauliczną skrzynią biegów Ljungström, produkcja od 1950 roku;
- Škoda 706 ROL z leżącym silnikiem za przednią osią i półautomatyczną skrzynią biegów Praga-Wilson, produkcja od 1950 roku. Przyznacie, że bardzo nowocześnie brzmi zastosowanie już w tamtych czasach, u Naszych południowych sąsiadów, automatycznych skrzyń biegów, kiedy w Polsce kompletnie o tym nie myślano…
Eskalacja sytuacji międzynarodowej w 1951 r. doprowadziła do potrzeby wznowienia produkcji samolotów wojskowych, a tym samym do szybkiego przeniesienia całej produkcji autobusów z praskich zakładów Avia Letňany do nowo powstałej fabryki 'LiAZ’ (skr. Liberecké Automobilové Závody) w Libercu, gdzie uruchomiono fabrykę na terenach po niemieckich zakładach o nazwie „Reichenberger Automobilfabrik”. Ostatecznie główną siedzibą firmy „LiAZ” było miasta Jabłoniec nad Nysą (cz. Jablonec nad Nisou) Ponadto postanowiono, że zakłady 'Avia’ przekaże dokumentację techniczno-projektową dotyczącą projektowania i rozwoju nowej generacji autobusów na Węgry, które miały stać się głównym producentem tego typu pojazdów w ramach RWPG (skr. Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej – przyp.autora).
Muszę tutaj wspomnieć o pewnej ciekawostce związanej z tymże modelem autobusu… otóż, on nie posiada świetlnych kierunkowskazów informujących innych uczestników ruchu drogowego o zamiarze wykonania manewru skrętu podczas poruszania się po drodze! Kierunkowskazami są drewniane blaszki przytwierdzone do narożników karoserii na zewnątrz autobusu… dlatego podczas parady na 90-lecie komunikacji autobusowej w Pradze, na której wykonałem poniższe zdjęcie, autobus ten był pilotowany przez radiowóz Nadzoru Ruchu praskiego przewoźnika.
* Materiał archiwalny opublikowany na Facebooku z dnia 7 czerwca 2021.
