Autosan A613MN „Mini” – zabytkowy rodzynek - Historia Transportu Publicznego

#BLM1G – jeden z trzech wyprodukowanych egzemplarzy

„Historia Transportu Publicznego” to nie tylko materiały poświęcone współczesnym, bardzo popularnym pojazdom komunikacji miejskiej i lokalnej. Interesują nas również autobusy mniej znane, prototypowe, nietypowe lub w jakikolwiek inny sposób wyjątkowe. Jednym z nich jest Autosan A613MN „Mini”, którego właścicielem jest Pan Dariusz Łada z okolic Łomży w województwie podlaskim. Dzisiaj chcemy zaprezentować Wam tego niezwykle ciekawego, jednego z najmniejszych „bocianów”, jakie wyjechały z sanockiej fabryki. Powstały zaledwie trzy egzemplarze tego modelu.

Pan Dariusz zakupił autobus w styczniu 2020 roku od prywatnej firmy z Kobielic, jednak historia pojazdu przed tą transakcją zasługuje na przedstawienie.

Było ich trzech…

Autobus został wyprodukowany w 2002 roku w fabryce Autosan w Sanoku wraz ze swoim bratem bliźniakiem, choć prototyp modelu zaprezentowano już dwa lata wcześniej podczas targów w Łodzi. Warto wspomnieć, że egzemplarz prototypowy od 2002 roku należał do PKS-u Radom, gdzie zakończył swoją służbę w 2018 roku.

Nasz dzisiejszy bohater, wraz z drugim egzemplarzem seryjnym, został zakupiony przez PKS Sp. z o.o. w Bydgoszczy i skierowany do obsługi przewozów w placówce terenowej w Świeciu nad Wisłą. Autobusy otrzymały numery taborowe #B320 oraz #B321. Przez kolejne dziesięć lat obsługiwały zarówno komunikację miejską, jak i połączenia lokalne w Świeciu. Czy ktoś z Was pamięta jeszcze te autobusy z nadwiślańskiego miasta? Czekamy na Wasze wspomnienia w komentarzach w mediach społecznościowych.

Wycofanie z eksploatacji, sprzedaż i…

W 2013 roku oba „bociany”, których handlowa nazwa brzmiała „Mini”, zostały wycofane z eksploatacji i wystawione na sprzedaż. Oba kupili prywatni przewoźnicy – jeden egzemplarz trafił do Dobrego Miasta, natomiast nasz bohater do Kobielic w województwie śląskim. Tam pozostawał do 2020 roku, kiedy obecny właściciel zakupił go i przetransportował do swojej miejscowości pod Łomżą, gdzie znajduje się do dziś.

Prosto z prospektu firmowego…

Zgodnie z oficjalnym prospektem fabryki w Sanoku model A613MN „Mini” był nowoczesnym, niskopodłogowym autobusem miejskim, przeznaczonym do obsługi linii o niewielkim natężeniu ruchu pasażerskiego oraz kursów nocnych.

Autobus zbudowano na węgierskim podwoziu Csepel 613.04. Jego sercem jest silnik Cummins B135-20 o mocy 136 KM i pojemności 5,9 litra, spełniający normę emisji spalin EURO II. Z jednostką napędową współpracuje 6-biegowa mechaniczna skrzynia biegów ZF S6-36, produkowana na licencji niemieckiej firmy ZF.

Jak zapewniał producent, autobus był przestronny i funkcjonalny. Estetyczna sylwetka, niskie zawieszenie oraz szerokie i wygodne wejścia miały zapewniać wysoki komfort podróżowania. Dodatkowymi atutami były wygodne siedzenia oraz antypoślizgowa wykładzina podłogowa.

Na życzenie zamawiającego pojazd mógł zostać wyposażony w komputer pokładowy kontrolujący pracę najważniejszych podzespołów, rejestrujący pracę kierowcy oraz sterujący systemem informacji pasażerskiej.

Producent podkreślał, że nowoczesna konstrukcja, niskie koszty eksploatacji oraz duża zwrotność należą do największych zalet modelu. Historia pokazała jednak, że wyprodukowano jedynie trzy egzemplarze.

Jeśli chodzi o konstrukcję, sanoccy inżynierowie zastosowali ramę podłużnicowo-kratownicową współpracującą z nadwoziem. Dwuobwodowy układ hamulcowy wyposażono w system ABS (Anti-lock Braking System), zapobiegający blokowaniu kół podczas hamowania. Układ kierowniczy również pochodził z Węgier i został wyprodukowany na wyspie Csepel w Budapeszcie.

Współpraca polskich producentów z węgierskim potentatem motoryzacyjnym na początku XXI wieku była interesującym przedsięwzięciem. Niestety, w tamtym okresie wielu przewoźników częściej decydowało się na zakup używanych autobusów z Niemiec niż nowych pojazdów krajowej produkcji. To najprawdopodobniej przyczyniło się do niepowodzenia takich projektów jak Autosan A613MN „Mini”.

Nadwozie autobusu wykonano z rur stalowych spawanych ze sobą, natomiast poszycie zewnętrzne stanowią aluminiowe panele klejone do konstrukcji nośnej.

Za ogrzewanie wnętrza odpowiada agregat wodny, natomiast wentylację zapewniają przesuwne okna, wyciągi dachowe oraz wywietrzniki. Klimatyzacji – zarówno przestrzeni pasażerskiej, jak i stanowiska kierowcy – nie przewidziano. Na początku XXI wieku takie wyposażenie w autobusach miejskich i lokalnych należało jeszcze do rzadkości.

Współczesność tego małego „bociana”…

Dziś autobus jest prawdziwym unikatem. Zaginął ślad po jego bracie bliźniaku i nie wiadomo, czy pojazd jeszcze istnieje. Być może stoi w stodole, hali lub innym miejscu, czekając na ponowne odkrycie.

Najważniejsze jest jednak to, że egzemplarz należący do Pana Dariusza pozostaje utrzymywany w pełnej sprawności technicznej. Obecnie autobus nie posiada ważnego badania technicznego ani polisy OC, jednak – jak zapewnia właściciel – będzie nadal pieczołowicie konserwowany, ponieważ stanowi niezwykle cenny element historii polskiej motoryzacji. Obecnie pojazd jest zarejestrowany na żółtych zabytkowych tablicach rejestracyjnych o wyróżniku „BLM 1G”.

Jestem przekonany, że autobus ten jeszcze nie raz pojawi się na zlotach zabytkowych autobusów – być może w Starachowicach, Rzeszowie albo podczas Nocy Muzeów w Warszawie czy Białymstoku. Tego właśnie życzę Panu Dariuszowi, ponieważ stał się właścicielem wyjątkowego pojazdu wyprodukowanego przez niezwykle zasłużoną dla polskiej motoryzacji sanocką fabrykę 'Autosan’.

Dane techniczne