Ayats Atlantis – historia, stylistyka i dane techniczne
Marka Ayats to kataloński producent autokarów z siedzibą w miejscowości Arbúcies w Hiszpanii. Firma została założona w 1905 roku i początkowo zajmowała się budową drewnianych nadwozi. Z biegiem lat przekształciła się w cenionego producenta luksusowych autokarów turystycznych, specjalizującego się zarówno w karosacjach na podwoziach renomowanych marek, jak i w konstrukcjach integralnych własnego projektu. Ayats zasłynął zwłaszcza z modeli Bravo, Atlas czy właśnie Atlantis, które wyróżniały się nowoczesnym i alternatywnym podejściem do stylistyki i technologii.
Model Atlantis stanowił próbę połączenia śmiałego designu z funkcjonalnością autokaru klasy premium. Jego wygląd był niecodzienny i natychmiast przyciągał uwagę. Najbardziej charakterystycznym elementem była ogromna, panoramiczna szyba czołowa, płynnie łącząca się z linią bocznych okien. Przód pojazdu miał dynamiczny kształt, z mocno pochylonymi słupkami i reflektorami o trójkątnej, niemal futurystycznej formie. Boczne linie nadwozia były gładkie, pozbawione ostrych przetłoczeń, co potęgowało wrażenie aerodynamicznej lekkości. Całość sprawiała, że Atlantis wyglądał jak pojazd wyprzedzający swoją epokę – odważny, ale zarazem elegancki, wyróżniający się na tle konkurencji. Ta niekonwencjonalna stylistyka była jednak jednocześnie powodem, dla którego model ten nie zdobył szerokiej popularności – nie każdemu odpowiadał jego „kosmiczny” wygląd.
Pod względem technicznym Ayats Atlantis występował w dwóch zasadniczych wariantach – jako konstrukcja integralna (czyli autokar, w którym nadwozie i podwozie stanowią jedność) oraz jako karoseria montowana na podwoziach zewnętrznych producentów. Był to autokar wysokopokładowy, o wysokości sięgającej około 4 metrów. Pojazd mógł być wyposażony w klimatyzację, toaletę, kuchenkę, system audio-video oraz rozbudowane systemy bezpieczeństwa. Duże luki bagażowe pod podłogą pozwalały na przewóz znacznych ilości bagażu, co czyniło Atlantis praktycznym wyborem dla firm turystycznych. Jak podaje oficjalny folder producenta ze zbiorów autora (tłumacząc z hiszpańskiego) : „Model Atlantis przeznaczony jest do transportu międzymiastowego i turystyki. Jest on budowany na dowolnym podwoziu komercyjnym lub integralnym podwoziu Ayats i wyposażony w silnik MAN lub DAF oraz skrzynię biegów ZF Astronic. Długość pojazdu zależy od zamówionego podwozia, które jest produkowane w następujących długościach: 12,0 m, 12,85 m, 13,75 m i 15 m, z maksymalną liczbą miejsc siedzących wynoszącą 55, 59, 63 i 71. Przykładowo wersja dla Avanzy Res (taka jak na zdjęciu Strasznego poniżej) miała układ siedzeń 1+2, czyli z prawej strony mieliśmy pojedyncze fotele.
Równolegle Ayats oferował Atlantis w wersjach opartych na podwoziach znanych producentów, takich jak Scania K114IB oraz 114EB, Mercedes-Benz OC500 (zarówno w układzie 4×2, jak i 6×2), a także DAF, MAN oraz Volvo. Te wersje różniły się nieco charakterystyką jazdy i układami napędowymi, lecz zachowywały tę samą, rozpoznawalną sylwetkę nadwozia. Dzięki temu klienci mogli wybrać układ techniczny odpowiadający ich preferencjom i standardom obsługi, zachowując przy tym charakterystyczny wygląd modelu Atlantis. Oferowano również wersję z odkrytym dachem do zwiedzania centrów miast.
Jednymi z większych odbiorców Ayatsa Atlantis była hiszpańska grupa Avanza, która użytkowała egzemplarze na podwoziach Mercedes-Benz OC500 w różnych długościach – zarówno krótszych, jak i przedłużonych, trzyosiowych. Na wschodzie Europy duży sukces odnotowano w Czechach, gdzie przewoźnik Student Agency zakupił 16 integralnych autokarów 15-metrowych, które przez lata obsługiwały dalekobieżne trasy.
W Polsce model ten pojawił się w bardzo ograniczonej liczbie egzemplarzy. Jeden z autokarów znajduje się w rękach firmy Nagórka, zbudowany na podwoziu DAF (sprowadzony z Hiszpanii). Drugi egzemplarz, pierwotnie z włoskiej firmy Air Pullman ( gdzie w 2007 kupiono 4 nowe pojazdy tego typu) na podwoziu Irisbus, użytkowany był przez p.Lecha Guzowskiego z Lublina. Niestety po wypadku został skasowany. Jego brat zaś (2 numery VIN wyżej), przez Hiszpanię trafił do firmy Mustang Trans z Uściługu, obsługjącej linie na pograniczu polsko-ukraińskim. Największa liczba tych autokarów w ruchu, znajduje się między Polską a Ukrainą- obecnie w rękach wspomnianej firmy Mustang Trans, która eksploatuje aż osiem sztuk Ayatsa Atlantis różnych wersji na regularnych liniach międzynarodowych.
Łącznie powstało około 110 egzemplarzy Ayatsa Atlantis, co czyni ten model stosunkowo rzadkim, ale przez to niezwykle interesującym z punktu widzenia miłośników autokarów. Dziś pojazdy te stanowią ciekawostkę na rynku wtórnym – niecodzienny ślad po okresie, gdy Ayats śmiało eksperymentował z formą i techniką, próbując wyznaczać nowe kierunki w stylistyce autokarowej.
