Linia kolejowa nr 25 – słynny peron w Końskich i mozolny powrót połączeń pasażerskich

Dzisiaj chciałbym opowiedzieć o linii łączącej Ziemię Łódzką z Podkarpaciem, ale ani w całości dwutorowej, ani w całości pod drutem, ani też nie na całej długości jest prowadzony ruch pasażerski. Mowa o linii kolejowej nr 25, zaczynającej się w Łodzi Kaliskiej, poprowadzonej przez Tomaszów Mazowiecki, Opoczno, Końskie, Skarżysko-Kamienną, Starachowice, Tarnobrzeg i Mielec.

Najwcześniej, bo już w 1885 roku otwarto odcinek Skarżysko-Kamienna – Ostrowiec Świętokrzyski na carskim rozstawie szyn (1524 mm), a latem tego samego roku dobudowano odcinek do Mikołajowa. Rok później dobudowano drugi tor na całej długości odcinka.

W 1887 roku otwarto odcinek z Sandomierza do Dębicy. Powstał na normalny prześwit (1435 mm). Miał on wówczas głównie cel militarny (na wypadek wojny Austro-Węgier z carską Rosją), ale przyczynił się również do rozwoju regionu, gdyż drogi dla pojazdów konnych były w złym stanie, a po mocniejszych opadach deszczu lub przy roztopach robiły się całkowicie nieprzejezdne.

Najpóźniej powstał odcinek łódzki, na carskim rozstawie szyn (1524 mm). Był rok 1903, gdy zbudowano odcinek z Łodzi Kaliskiej do Łodzi Chojny.

Po napaści Niemiec na Rosję w 1915 roku odcinki o rozstawie szyn 1524 mm przekuto na 1435 mm. Dopiero wtedy połączono Ostrowiec Świętokrzyski z Sandomierzem i zbudowano odcinek z Bedonia do Żakowic Południowych.

W okresie międzywojennym odcinek z Dębicy do Sandomierza przyczynił się do rozwoju Centralnego Okręgu Przemysłowego. Dodatkowo dobudowano w Mielcu bocznicę do powstających wówczas Polskich Zakładów Lotniczych.

W czasie II Wojny Światowej (konkretnie w latach 1943-44) rozczłonkowane odcinki połączono w jedną całość, znaną obecnie. Od 1954 roku rozpoczęła się elektryfikacja tej linii. Najwcześniej druty zawisły na krótkim odcinku z Gałkówka do Mikołajowa. W 1958 roku trakcja elektryczna została powieszona na terenie Łodzi, dociągnięta do Bedonia. Krótki odcinek Dębica Towarowa – Dębica zelektryfikowano po 1963 roku. W 1973 roku pociągi elektryczne pojawiły się między Bedoniem a Mikołajowem (m.in. na wcześniej zelektryfikowanym odcinku z Gałkówka), zaś przed końcem roku druty dociągnięto do Tomaszowa Mazowieckiego. W 1980 roku elektryfikacja objęła odcinek Sandomierz – Chmielów, a w 1987 roku pociągi elektryczne zaczęły jeździć także między Skarżyskiem-Kamienną a Sandomierzem. W planach jest elektryfikacja odcinka Tomaszów Mazowiecki – Skarżysko-Kamienna, w pierwszej kolejności do Opoczna.

Linia ta do grudnia 2024 roku nie była w całości używana w ruchu pasażerskim. Wprawdzie odcinek Bedoń – Gałkówek formalnie tylko towarowy nie jest w istocie wyłącznie towarowym, bo ruch pasażerski jest prowadzony równoległą „siedemnastką”, ale już fragment podkarpacki pomiędzy Ocicami a Padwią nie miał żadnego ruchu pasażerskiego. Obecnie skierowano tam pociąg „Hetman”, ale jeszcze niedawno takich odcinków wyłącznie z ruchem towarowym było na tej linii więcej.

W latach 90-tych cięcia oferty przewozowej najbardziej dotknęły odcinek z Dębicy do Tarnobrzega – w 1992 roku wyleciał kursujący tą trasą od 1918 roku pośpieszny z Lublina do Krakowa, pod koniec lat 90-tych wycięto połączenie Hrubieszów/Bełżec – Wrocław, a w końcu w 2000 roku przestano tą częścią linii prowadzić jakikolwiek ruch pasażerski. Mielec czekał na pociąg pasażerski z jakiegokolwiek kierunku aż 21 lat. Obecnie ruch pasażerski w tamtym rejonie prowadzony jest od Dębicy do Padwi, czyli bez pociągów pasażerskich został tylko fragment Padew – Ocice.

Rejon Tomaszowa Mazowieckiego na fali ogólnopolskich cięć rozkładów także oberwał. W 2009 roku przestały jeździć pociągi pasażerskie w kierunku Skarżyska-Kamiennej. Wprawdzie już trzy lata później pociągi wróciły na odcinek Tomaszów – Opoczno, ale do reaktywacji dla ruchu pasażerskiego aż do Skarżyska trzeba było czekać do grudnia 2021 roku. Wcześniej, bo w marcu 2020 roku, na peronie w Końskich miało miejsce słynne podpisanie ustawy Kolej+ przez prezydenta Andrzeja Dudę.

Obecnie cała linia jest używana w ruchu zarówno towarowym, jak i pasażerskim. Nie ma jednak póki co pociągu, który pokonywałby tę linię w całości.

Na koniec dane techniczne linii:

Oznaczenie w tabeli D2925
ZarządcaPKP Polskie Linie Kolejowe
Długość323,528 km
Sieć trakcyjna3 kV DC na odcinkach:
– Łódź Kaliska – Tomaszów Mazowiecki
– Skarżysko-Kamienna – Chmielów
Prędkość maksymalna120 km/h
O autorze

Urodzony w Jeleniej Górze, obecnie mieszkający na Pomorzu. Komunikacją miejską interesuję się od wczesnego dzieciństwa, ale moim "konikiem" są pociągi i mojego autorstwa najczęściej będą artykuły związane z żelaznymi drogami i taborem tam kursującym.